"විද්‍යාව, ගෝලීය සන්නිවේදනය සහ භූ-දේශපාලනික අභියෝග."

පවතින සැබෑ ලෝකයේ අභියෝග හමුවේ විද්‍යාව යනු හුදෙක් තාක්ෂණය නොව, එම අභියෝගයන්ට අප දක්වන සහේතුක ප්‍රතිචාරයයි. මෙය ගෝලීය තලයේදී ප්‍රධාන පැති තුනකින් විමසිය හැකිය:

1. ගෝලීය සන්නිවේදනය සහ හේතු-පල සබැඳියාව

අද වන විට සන්නිවේදනය යනු තොරතුරු හුවමාරුවක් පමණක් නොව, ලෝකය පුරා සිදුවන සංසිද්ධීන් අතර පවතින හේතු-පල සබැඳියාව (Causal Relationships) තේරුම් ගන්නා මෙවලමකි.

විෂය මූලිකත්වය: ගෝලීය සන්නිවේදනය තුළ විද්‍යාත්මක ප්‍රවේශය යනු ප්‍රචාරණයට (Propaganda) වඩා සත්‍ය දත්ත මත පදනම් වූ කරුණු ඉදිරිපත් කිරීමයි.

මානව චර්යාව: තොරතුරු ගලා ඒමේදී මිනිසා දක්වන ප්‍රතික්‍රියාව - එනම් යම් තොරතුරක් පිළිගැනීම හෝ ප්‍රතික්ෂේප කිරීම - එම පුද්ගලයාගේ හෝ සමාජයේ විද්‍යාත්මක චින්තනයේ පරිණතභාවය මත තීරණය වේ.

2. භූ-දේශපාලනය සහ අභියෝග ජය ගැනීම

භූ-දේශපාලනය යනු බල අරගලයක් පමණක් නොව, සම්පත් හිඟකම, දේශගුණික විපර්යාස සහ වසංගත වැනි සැබෑ ලෝකයේ අභියෝග (Real-world challenges) හමුවේ ජාතීන් දක්වන ප්‍රතිචාරයයි.

අනුගත වීම: විද්‍යාත්මක පදනමකින් තොරව ගන්නා දේශපාලනික තීරණ බොහෝ විට අසාර්ථක වේ. භූ-දේශපාලනික අර්බුද හමුවේ රටවල් "හේතු-යුක්ති" මත පදනම්ව අනුගත වන්නේ නම්, එය සමස්ත මානව වර්ගයාගේ යහපතට හේතු වේ.

විද්‍යා රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකභාවය (Science Diplomacy): දේශපාලන සීමාවලින් ඔබ්බට ගොස්, පොදු මානව අභියෝග හමුවේ විද්‍යාත්මක දැනුම බෙදා ගැනීම වර්තමාන ලෝකයේ අත්‍යවශ්‍ය සන්නිවේදන උපාය මාර්ගයකි.එනම් විද්‍යාත්මක විෂයබද්ධ නිර්ණායක සහ හෝ දත්ත මත තීන්දු තීරණ නුතන ලෝකයේ ජාත්‍යන්තර සහ භූ - දේශපාලනික සබදතා මානවීය තලයකට යොමු කිරීමට හේතුවේ - තවදුරටත් ආර්ථික -දේශපාලන ගැටුම් උත්සන්න වීමෙහිලා හේතු වන ජාතික වාර්ගික කලාපීය  බල හා ආර්ථික තරගකාරිතව ගැටුම් නුතන ලෝකය යහමෙන් පවත්වාගෙන යාමට උපකාරී නොවේ. 

3. මානව චර්යාව සහ අවංක සන්නිවේදනය

මිනිසා යම් අභියෝගයකට දක්වන ප්‍රතිචාරය විද්‍යාත්මකව විග්‍රහ කිරීමේදී, මානව චර්යාව (Human Behavior) සහ සන්නිවේදනයේ ඇති අවංකභාවය (Authenticity) තීරණාත්මක වේ.

විෂය බද්ධ ඉදිරිපත් කිරීම: මානව සන්නිවේදනයේදී පුද්ගල බද්ධ මතිමතාන්තරවලින් තොරව, පවතින ගැටලුව විෂය බද්ධව (Objectively) හඳුනා ගැනීම විද්‍යාත්මක චින්තනයේ ලක්ෂණයකි.

සංසිද්ධිමය ප්‍රතික්‍රියාව: අප ජීවත් වන ලෝකයේ සංකීර්ණත්වය හමුවේ අප අනුගත විය යුත්තේ බිය හෝ ආවේගය මත නොව, හේතු-පල විමසා බැලීමෙන් අනතුරුවය. මෙය පුද්ගල මට්ටමින් මෙන්ම රාජ්‍ය මට්ටමින් ද පොදු න්‍යායකි.

විද්‍යාව යනු කුමක්ද?  - 

"විද්‍යාව යනු හුදෙක් දැනුම පමණක් නොව, අප ජීවත් වන සැබෑ ලෝකයේ අභියෝග හමුවේ ස්වභාවික 'හේතු-පල' සබැඳියාවන් මත පදනම්ව අප දක්වන සාහේතුක සහ තාර්කික ප්‍රතිචාරයයි."

මෙහිදී මූලික කරුණු කිහිපයක් අවධාරණය වේ:

හේතු-යුක්ති (පල) සබැඳියාව: ඕනෑම ස්වභාවික සංසිද්ධියක් පිටුපස නිශ්චිත හේතුවක් සහ එහි ප්‍රතිඵලයක් (පලයක්) පවතින බව හඳුනා ගැනීම විද්‍යාවේ පදනමයි. 

සාහේතුක බව: අන්ධ විශ්වාසයෙන් තොරව, සාක්ෂි සහ තර්ක මත පදනම්ව ලෝකය දෙස බැලීම.

ප්‍රායෝගික අනුගත වීම: අප අවට ලෝකයේ ඇතිවන ගැටලු සහ අභියෝගයන්ට මුහුණ දීමේදී, එම ස්වභාවික නියාමයන් තේරුම් ගෙන ඒවාට අනුකූලව හෝ නිර්මාණාත්මකව ප්‍රතිචාර දැක්වීම.

මෙහි සරල අර්ථය:

අප ජීවත් වන ලෝකයේ සිදුවන දේ හුදෙක් අහඹු සිදුවීම් ලෙස නොව, විද්‍යාත්මක හේතු පදනම් කරගෙන විමසා බැලීමත්, ඒ ඔස්සේ  ජීවන අභියෝග ජය ගැනීමට උත්සාහ කිරීමත් සැබෑ විද්‍යාවයි.

විද්‍යාව දෙස මෙවැනි "හේතු-පල" දෘෂ්ටිකෝණයකින් බැලීම, පර්යේෂණ ක්ෂේත්‍රයේදී මෙන්ම එදිනෙදා ජීවිතයේ ගැටලු විග්‍රහ කිරීමේදීත් ඉතා ප්‍රබල ප්‍රවේශයකි.

නිගමනය. - 

විද්‍යාව යනු විද්‍යාගාරයකට පමණක් සීමා වූවක් නොවේ. එය:

ගෝලීය සන්නිවේදනය තුළ: සත්‍යය සහ තර්කය පදනම් කරගත් තොරතුරු ප්‍රවාහයයි.

භූ-දේශපාලනය තුළ: ලෝක බලවතුන් අභියෝග හමුවේ ගන්නා සාහේතුක තීරණයි.

මානව චර්යාව තුළ: ලෝකයේ යථාර්ථය අවංකව තේරුම් ගනිමින් ඊට බුද්ධිමත්ව ප්‍රතිචාර දැක්වීමේ ක්‍රියාවලියයි.

මෙම ප්‍රවේශය ඇසුරෙන් ගත්විට පෙනෙන්නේ, සන්නිවේදනය යනු හුදෙක් වචන හැසිරවීමක් නොව, මානව පැවැත්ම සඳහා වන විද්‍යාත්මක මෙවලමක් බව පැහැදිලි වේ.

ඒ කෙසේද යත් ?

හේතු -පල සබදතාව මත නුතනයේ දිවෙන විද්‍යාව අතිධාවනය වන නිව්ටෝනියානු හේතු -පල සබදතාව මා ඥාන විභාගීය වශයෙන් පිළිගන්නේ නැත. ඒ අද රිචර්ඩ් ෆෙන්මාන් ආදීහු විසින් සොයාගෙන ඇති ක්ෂුද්‍ර ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍රික භෞතික විද්‍යාවෙන්, සජීව ලෝකයේ ඝන ,ද්‍රව වායු , තාප ආදී හි ඇති කුඩාම මෙවලම වන මෞලයේ  කුඩාම ඒකකය වන අංශුව - එසේ එබදු අංශුවක් නොමැති බව අද බටහිර විද්‍යාව විසින් සොයාගෙන අවසන් නිසාය 

මා මෙහි දී තර්ක කරන්නේ නිව්ටෝනියානු භෞතිකවාදී හේතු - පල විද්‍යා දර්ශනය නම් නොවේ. එනම් එකක් නිසා තවෙකක් නිර්මාණය වීම වනාහි අත්‍යන්තයෙන් ම සරල සාපේක්ෂ භෞතික ස්වභාවික සංරචනය යි. හේතුව ඇතිවීමේදී ම එතැනම පලය හටගැනීම සිදු වේ; නැතිනම් පලය ම හේතුව වීම සිදු වේ ; නොහොත් ලෝකයේ බොහෝ ගැටුම් සහ සංසිද්ධි වන්නේ ප්‍රත්‍ය සමුත්පාදයෙනි. එකවිට, එකටම, සහ-ජාත, ප්‍රත්‍යුත්පන්න (co-dependent arising) ස්වභාවයකි ලෝකයට ඇත්තේ. 

හේතු-පල වශයෙන් එකක් නිසා අනෙකක් නිර්මාණය වීම (Causality/Cause-and-Effect Relationships) නැමති එකක ක්‍රියාව නිසා අනෙකක් නිර්මාණය වීම දක්වන ආනුෂාංගික තත්ත්වයක් ලෝකයේ බලූ බැල්මට තිබෙන බව එළියට බාහිරට නෙරා ආවත් සැබවින්ම එහි යථා යෝග්‍ය  ලෙස සනාතනික ව සැබවින් අත්‍යන්තයෙන් ම ඇත්තේ වී නම්, එකවිට එකටම ලෝකයේ අප අත්දකින සියල්ල නිර්මාණය වීමයි. 

ඇල්බර්ට් අයින්ස්ටයින්, අයිසැක් නිව්ටන් ලෝකයේ නිර්මාණවාදය සවිස්තර කරනවාට වඩා ගෞතම බුදු හිමියන් ලෝකය  දකින්නේ  එකක් පසුපස තවෙකක් නිර්මාණය වීම නොවේ. එක සමගම අනෙක ඒ ඒ තැන සම-ජාත ව එකවිට සම්ප්‍රයුක්ත ලෙස බිහිවන ආකාරයයි. බාහිර දකින ඉන්ද්‍රිය ප්‍රතිබද්ධ වාස්තවික ද්‍රව්‍යමය ලෝකය මොනතරම් නන්  ආකාරයෙන් සප්‍රමාන, සජ්ජලිත වුවත් අපට එය අත්දැකීමට පාත්‍ර වන ආකාරය සම-ජාත ස්වභාවක් විනා  හේතු -පල  සබදතාවක් එහි දිස් නොවන ආකාරය ක්ෂ්ද්‍ර ක්වොන්ටම් භෞතික යාන්ත්‍රණය  සොයාගෙන අවසන්ය.

ඉර්වින් ශ්රෝදින්ගර් පවා ජර්මනියේ සිය මුලික ක්වොන්ටම් භෞතික යන්ත්‍රයේ මුලික අදියරේ දකින්නේ ඇස  නිසා රූපය අන්වීක්ෂයෙන් දකින ලද්දක් නොව ඇස ම රූපය වන බවයි (ඉති ඉමස්මිං  සති ඉදං  හෝති, ඉමස්ස උත්පාදා ඉදං උප්පජ්ජති - ඉති ඉමස්මිං අසති ඉදං නහෝති,  ඉමස්ස උත්පාදා ඉදං  නිරුජ්ජති.). ප්ලේටෝ පෙන්වන ගුහාවේ උපමාවේ ඇඟවුම ද එය විය හැක හෝ එයට තරම් හෝ සමාන වන්නේය.

ලෝකය අප දකින්නේ දකින කෙනා අනුව විනා, තිබෙන දෙය නොවේ අපට අත්‍යන්තයෙන් ම පෙනෙන්නේ,අහුවෙන්නේ. බාහිර ලෝකයේ මොන තරම් දේවල් ඓන්ද්‍රීය ලෙස තිබුනත් අපට එය ඉන්ද්‍රිය ප්‍රතිබද්ධ රූපයක්, ද්‍රව්‍යයක්, මෙවලමක්, වස්තුවක් වන්නේ අප එය මනසට ආරම්මණය කර ගන්නා, අල්වාගන්නා ආකාරය, උපාදාන කරගන්නා ආකාරය මිස විනා අන් කවරාකාරයෙන් ද? ලෝකය ස්පර්ශ කරන නිසයි අපට දැනෙන්නේ, වේදනා වශයෙන් මානසිකව ආරෝපණය වන්නේ. මොන තරම් එළියේ ලෝකයේ දේවල් මොන විදිහට තිබුනත්, එය අපට ප්‍රත්‍ය වන්නේ, ඒ පිළිබද අප සිතුවොත්, දැක්කොත් බැලුවොත්, දැනුනොත්  (මනසිකාර කරොත්) විතරමයි. ලෝකය අපට දෙයක් වන්නේ, ලෝකය අපට හමු වන්නේ අප ඒ පිළිබද සිතුවොත් විතරයි ( මනසිකාර සම්භවා සබ්බේ ධම්මා).

අප ළගම ජිවිත කාලය පුර මොනතරම් දේවල් ලගින්ම භෞතික ව තිබී ඇද්ද?  අපි කාලයක් යන කල් ඒ පිළිබද හාංකවිසියක්  වත් නොදැක්ක, නොසිතුන, නොදැනුන  - ඒ ඇයි ? දැක්කොත් ( ස්පර්ශ කරොත්) විතරයි පෙන්නේ භෞතිකය. එමනිසා සිතුවොත් විතරයි ද්‍රව්‍යය අපට ඉන්ද්‍රිය ආනුභුතික වාස්තවික ප්‍රපංචයක් වන්නේ; ලෝකය කියා මොනයම් හෝ දෙයක් ප්‍රත්‍ය වන්නේ එවිට පමණයි. එය විදීමක් වේදනාවක් වන්නේ එවිට. ඒ වේදනාවෙන් තමා ලෝකයේ අප දකින එළියේ භෞතික කියා දෙයක් ප්‍රමාණ කරන්නේ, සංඛ්‍යාවට ගණන් ගන්නේ එවිට තමා අපිට වටිනාකම්, ඇගයුම් ඇතිවෙන්නේ .... ලෝකයේ ඇතිතාක් ප්‍රශ්න ඇතිවන්නේ ඒ හැර වෙන කෙසේද?