" විෂම ලිංගික සම්මත සංස්කෘතික ආරම්මණයේ පීඩාවෙන් උද්ගත සමාන - ලිංගික (Homosocial) විශ්‍රාන්තිය "

"ස්ත්‍රී -පුරුෂ සබදතාවන් බරපතල සංස්කෘතික පිඩාවක් වන තැනක සමාන ලිංගයේ මිනිසුන්ගේ ඇසුර (homosocial) මානසික සමාජීය ප්‍රේමනීය ආහාල්ලාදයක් !"

මහාචාර්ය ආරියරත්න ඇතුගලයන්ගේ 'මකර පෙන්ඩනය' අභිනව ප්‍රබන්ධය ඇසුරින් කෙරෙන සාහිත්‍ය - සන්නිවේදන  විමර්ශනයක්

 

ශ්‍රී ලාංකේය ජනමාධ්‍ය සහ සන්නිවේදන ක්ෂේත්‍රය තුළ පවතින සම්ප්‍රදායික දැනුම් පද්ධතීන්, සංස්කෘතිය සහ නියෝජනයන් ප්‍රශ්න කළ සුවිශේෂී විද්වතෙකු ලෙස සම්මානිත මහාචාර්ය ආරියරත්න ඇතුගලයන් පෙනී සිටියි. ඔහුගේ ප්‍රබන්ධ සාහිත්‍යය, ශාස්ත්‍රීය ක්‍රමවේද සහ නිර්මාණාත්මක මෙහෙවර මඟින් සාහිත්‍යය, මාධ්‍ය සහ සංස්කෘතික විවේචනය අතර පවතින සීමා මායිම් ඉවත්කරනු ලැබ තිබේ. එකී සාහිත්‍යමය කතිකාව මගින්, නූතන ජීවිතය හැඩගස්වන මනෝවිද්‍යාත්මක, සමාජීය සහ දෘෂ්ටිවාදාත්මක බලවේගයන්ට මුහුණ දීමට පාඨකයා පොළඹවනු ලැබ තිබේ.

ඔහුගේ අභිනව නවකතාව වන 'මකර පෙන්ඩනය' මඟින් ද මෙම ගවේෂණය තවදුරටත් ඉදිරියට ගෙන යයි. විශේෂයෙන්ම, වර්ධනය වෙමින් පවතින ශ්‍රී ලංකා-චීන සබඳතාව තුළ උරුම වූ සංස්කෘතික කේතයන්, නූතන තරුණ අභිලාෂයන් සහ අන්තර්-සංස්කෘතික හමුවීම් අතර පවතින නොසන්සුන්කාරී ස්වභාවය මෙහිදී විමර්ශනයට ලක් කරයි. එහි එන සංකේතාත්මක ආඛ්‍යානය සහ සංකීර්ණ චරිත ගොඩනැගීම ඔස්සේ, මෙම නවකතාව හුදු කතාවක් පමණක් නොව, ආධිපත්‍යයික සමාජීය පීඩනයන් හමුවේ අනන්‍යතාව, සමීපබව සහ ආශාවන් කළමනාකරණය කරගන්නා ආකාරය විමසා බැලිය හැකි පර්යාලෝකයක් බවට පත්ව ඇත.

මහාචාර්ය ආරියරත්න ඇතුගලයන් ජන සන්නිවේදන අධ්‍යයන අංශයේ අංශාධිපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළ සමයේ, මාධ්‍ය, සන්නිවේදනය සහ දැනුම නිෂ්පාදනය පිළිබඳ පවතින සම්මතයන් අභියෝගයට ලක් කෙළේය. එහිදී, හෙතෙම, අධ්‍යාපනික ක්‍රමවේදය (Pedagogy) සහ නිර්මාණාත්මක භාවිතය යන අංශ දෙකම පරිවර්තනයකට ලක් කළේය. හුදු මාධ්‍ය රූප ප්‍රතිනිෂ්පාදනයෙන් ඔබ්බට ගොස් ඒවායේ අර්ථය, සම්භවය සහ දෘෂ්ටිවාදාත්මක කාර්යභාරය විවේචනාත්මකව අර්ථකථනය කිරීමෙහිලා ඔහු තම දේශන ඔස්සේ සිසුන්ව දිරිමත් කළේය. 'තුන්බිය' සහ 'සමනල කදවුර' වැනි ටෙලිනාට්‍ය, 'මාතා' චිත්‍රපටය සහ 'මහ සමයම' වේදිකා නාට්‍යය ඇතුළු ඇතුගලයන්ගේ නිර්මාණාත්මක කෘති, ලංකේය ජන විඥානය සහ සංස්කෘතික සම්මතයන් ප්‍රශ්න කිරීම සදහා මෙහෙයවිය. එහිදී හෙතෙම රූපක, සංකේතවාදය සහ ජනප්‍රවාද භාවිත කරමින් භීතිය, අධිකාරිය, ආශාව සහ සමාජ බලය පිළිබඳව කෙරෙන ගැඹුරු ගවේෂණයක නිරත වීමට රුචි කරයි.

සම්ප්‍රදායික සන්නිවේදන පද්ධතීන්, ශ්‍රී ලාංකේය මිථ්‍යා ප්‍රබන්ධ සහ ගෝලීය සිනමා ශිල්ප ක්‍රමයන්ගෙන් මඟ පෙන්වීම ලබමින්, ඇතුගලයන් ආඛ්‍යානය, කාලය සහ අවකාශය පිළිබඳ පරිපූර්ණ අවබෝධයක් සරසවි විද්යාර්තියා හමුවේ වර්ධනය කෙළේය. ඇතුගලයන් සංස්කෘතික කේතයන් විවේචනාත්මකව විශ්ලේෂණය කිරීමට සිසුන්ව උනන්දු කළේය. ඔහුගේ අධ්‍යාපනික මෙන්ම ප්‍රබන්ධ කෘති, මගින් ලාංකේය සමාජ ව්‍යුහයන්, චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර සහ මාධ්‍ය භාවිතයන් විසින් සංජානනය, අනන්‍යතාව සහ දෘෂ්ටිවාදාත්මක පාලනය හැඩගස්වන ආකාරය හෙළිදරව් කෙළේය. එය සන්නිවේදන විචාරය අතින් ගත්  කළ  මනෝවිශ්ලේෂණාත්මක හා සංස්කෘතික පර්යාලෝකයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි. මෙය නූතන ශ්‍රී ලාංකේය මාධ්‍ය අධ්‍යයනය සහ නිර්මාණාත්මක සන්නිවේදනය සඳහා පදනම් සහගත දායකත්වයක් සපයයි.

ඇතුගලයන්ගේ 'මකර පෙන්ඩනය' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ නූතන තරුණ අත්දැකීම්, විශේෂයෙන්ම චීන සංස්කෘතික බලපෑම සමඟ එහි ඇති පටලැවිලි සහගත ස්වභාවය පිළිබඳව කෙරෙන ප්‍රබල මෙනෙහි කිරීමකි. මෙම නවකතාව ආශාව, සමීපබව සහ අනන්‍යතාව හැඩගස්වනු ලබන ආධිපත්‍යයික විෂම ලිංගික සම්මතයන් (Hegemonic heteronormative structures), පරම්පරාගත පීඩනයන් සහ භූ-දේශපාලනික සංකීර්ණතා පිළිබඳ සියුම් විවේචනයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි. "සහන්" නමැති ශ්‍රී ලාංකික තරුණයා සහ "ලී" නමැති චීන තරුණිය යන ප්‍රධාන චරිත, පාදක කරගෙන,  පුද්ගල සබඳතා වඩාත් පුළුල් සංස්කෘතික ගනුදෙනුවල රූපක බවට පත්වන ආකාරය ඇතුගලයන් නිරූපණය කරයි. ඒ තුළින් උරුම වූ සදාචාරය, දෙමාපිය අපේක්ෂාවන් සහ කලාපීය භූ-දේශපාලනය විසින් පටවනු ලබන මිනිස් පුද්ගල අභ්‍යන්තර හා බාහිර ගැටුම් හෙළිදරව් කරනු ලබයි.

'මකර පෙන්ඩනය' තුළ චීන සංස්කෘතියේ සංකේතයක් වන 'මකරා' සහ ශ්‍රී ලාංකේය උරුමය නියෝජනය කරන 'පෙන්ඩනය' අතර පවතින වෙනස මැනවින් ඉස්මතු කෙරේ. මෙහිදී පෙන්ඩනය යන්නෙන් රූපකයක් ලෙස අදහස් කෙරෙන්නේ, නූතන පරපුර තමන්ට උරුම වූ සම්ප්‍රදායන් "බරක් ලෙස කරේ දරාගෙන" (wear as a burden), ගෝලීය සහ කලාපීය බලපෑම් හමුවේ එම උරුමයන් සමඟ ගනුදෙනු කරන ආකාරයයි. ඇතුගලයන් මෙම ගනුදෙනුවේ පවතින නොසන්සුන්කාරී ස්වභාවය සිතාමතාම අවධාරණය කරයි: කොන්ෆියුසියානු මානවවාදය (Confucian humanism) සහ දේශීය චින්තනය අතර දාර්ශනික සමානකම් සහ සංස්කෘතික ඒකාබද්ධතාවයකට (Cultural synthesis) ඇති විභවතාවන් මතු වුවද, සංස්කෘතික හමුවීම් සැමවිටම බාධාවකින් තොරව සිදු නොවන බව මෙම නවකතාව අවධාරණය කරයි (පිටු 46-50). සූක්ෂ්ම විස්තර කිරීම් ඔස්සේ ඇතුගලයන් චරිතවල අරගලයට අවශ්‍ය දෘෂ්ටිවාදාත්මක පදනම සකස් කරයි. එමඟින් මෙම සාහිත්‍යයික නිබන්ධය ශ්‍රී ලංකා-චීන සංස්කෘතික බැඳීම තුළ පවතින සැබෑ සංකීර්ණත්වය පිළිබිඹු කරයි.

ථේරවාදී බෞද්ධ සදාචාරය සහ පවුලේ අපේක්ෂාවන්ගෙන් පෝෂණය වූ සහන්ගේ උඩරට හැදී වැඩීම, සහන් චීනය තුළ ලබන අත්දැකීම් සමඟ ගැටෙයි. චීනය තුළ ඔහු අත්විඳින ශාස්ත්‍රීය නිදහස සහ සමාජයීය ගනුදෙනු නිසා ඔහුට උරුම වූ අනන්‍යතාව අස්ථාවරත්වයට පත්වෙයි (පිටු 56-58). මෙය 'සංකේතීය පිටුවහල් වීමක්' (Symbolic exile) ලෙස හැඳින්විය හැකිය: සහන් එකවර චීනය තුළ පරාරෝපනයකට  (Alienated) ලක් වන අතරම ශ්‍රී ලංකාව තුළ මානසිකව අවතැන් වූවෙකු බවට ද පත්වෙයි. ඇතුගලයන් මෙම නොසන්සුන්කාරී ස්වභාවය 60 වැනි පිටුවේදී මෙසේ විස්තර කරයි: "ඔවුන්ගේ වචන සහ භාෂාවන් වෙනස් වුවද, ඔවුන් පුදුමාකාර ලෙස සමාන වේ." මෙම සංවාදාත්මක ආතතිය පරම්පරාගත, සංස්කෘතික සහ භූ-දේශපාලනික දේශසීමා ඔස්සේ  අර්ථයන් කළමනාකරණය කරගැනීම නිරූපණය කරයි. 63 වැනි පිටුවේදී මකරා මානුෂීය සංකේතයක් ලෙස මතු වන්නේ, "අපි මේ මානුෂීය මකරා සමඟ පියාසර කරමු" යනුවෙන් පවසමිනි. එමඟින් නූතන තාරුණ්‍යය අතිච්ඡාදනය වන සංස්කෘතික, ආර්ථික සහ දේශපාලනික පීඩනයන් හමුවේ සිදු කරන අරගලය සනිටුහන් කරයි.

ඇතුගලයන්ගේ මෙම නිර්මාණාත්මක දෘෂ්ටිය, ඔහු චීනයේ බාහිර මහාචාර්යවරයෙකු ලෙස චීන සිසුන්ට සිංහල භාෂාව ඉගැන්වීමේදී ලැබූ අත්දැකීම්වලින් පෝෂණය වී ඇත. අන්තර්-සංස්කෘතික ජීවිතය පිළිබඳ නවකතාවේ එන සංවේදී මෙන්ම විවේචනාත්මක මැදිහත්වීම සඳහා එම අත්දැකීම් මූලාශ්‍ර වී තිබේ. 6 වැනි පරිච්ඡේදය ඇසුරෙන් පාවාදීම, දේශද්‍රෝහීත්වය සහ උරුමය අත්හැරීම වැනි තේමාවන් හඳුන්වා දෙමින් නූතන සංස්කෘතික කාංසාව (Cultural anxiety) ප්‍රකාශ කරයි. සහන් සහ ලීගේ ප්‍රේම සබඳතාව ඇසුරෙන්, නොවිසඳුණු සංස්කෘතික ගැටුම් මඟින් මානසික පීඩාවන්, කලකිරීම් සහ සබඳතාවල පවතින අවිනිශ්චිතභාවය ඇති වන ආකාරය කතුවරයා මනෝවිශ්ලේෂණාත්මකව හෙළිදරව් කරයි.

තවදුරටත් මෙම ආඛ්‍යානය තුළින් සදාචාරාත්මක සහ දාර්ශනික මතභේදයන් ප්‍රශ්න කරනු ලබයි. 7 වැනි පරිච්ඡේදයේ සහන් සහ ලී අතර සිදුවන සංවාදවලදී ශ්‍රී ලාංකේය ථේරවාදී බෞද්ධ වටිනාකම් සහ චීන කොන්ෆියුසියානු සදාචාරය සංසන්දනය කෙරෙන අතර, පවුල තුළ පවතින සාමය සමාජයේ සාමය සඳහා පදනම වන බව අවධාරණය කෙරේ (පිටු 83-85). නවකතාව සහන්ව එක්තරා 'සන්ධිමය අවකාශයක' (Liminal space) ස්ථානගත කරයි: ඔහු සංස්කෘතිකමය වශයෙන් චීනය තුළ හුදෙකලා වී සිටින අතරම, දෙමාපිය නිවහනෙන් ද මානසිකව පිටුවහල් වී සිටියි. එමඟින් උරුම වූ සදාචාරාත්මක රාමු විසින් පුද්ගල ස්වාධීනත්වය සහ සබඳතා වර්ධනය සීමා කරන ආකාරය ඇතුගලයන් මෙම කෘතිය මගින් නිදර්ශනය කරයි.

ඇතුගලයන් නූතන සමීපබව (Intimacy) පිළිබඳව ඉතා සූක්ෂ්ම ලෙස විමර්ශනය කරනු ලබයි. ඔහු ආධිපත්‍යයික ව්‍යුහයන් විසින් පුද්ගල ආශාවන් හැඩගස්වන ආකාරය නිරූපණය කරයි. 87 වැනි පිටුවේ සිට සහන් සහ ලී අතර පවතින්නේ "තේරීමක් නොමැති සබඳතාවකි" (Hobson’s-choice relationship). ඔවුහු එකිනෙකා අසල සිටියද, හැඟීම් ප්‍රකාශ කිරීමට නොහැකි ලෙස මානසිකව සිරවී සිටිති; එහිදී සංවාදයට වඩා පවතින්නේ නිහඬ බැල්මකි. ඔවුන්ගේ සබඳතාව ආසියානු සමාජයන්හි සමීපබව පිළිබඳ පවතින සංස්කෘතික උත්ප්‍රාසය (Cultural irony) මැනවින් නිරූපණය කරයි. එහිදී උරුම වූ සදාචාරාත්මක අධිකාරිය විසින් පුද්ගල ආශාවන් විනයගත කරනු ලබයි. සහන්ගේ මිතුරෙකු වන 'ගෑං' (Gang) ගේ පැමිණීමත් සමඟ මෙම ගවේෂණය තවදුරටත් තීව්‍ර වේ. 25 වැනි පරිච්ඡේදයේදී හෙළි වන ගෑංගේ සහන් කෙරෙහි ඇති ආකර්ෂණය, බටහිර ලිංගික වර්ගීකරණයන්ට හසු නොවන 'සංචලන සමලිංගික සමීපබවක්' (Fluid same-sex intimacy) නියෝජනය කරයි. මෙය නාගරීකරණය, ආර්ථික තරගකාරිත්වය සහ ඩිජිටල් මැදිහත්වීම නිසා ඇති වන පීඩනයන්ගේ ප්‍රතිඵලයකි. නොවිසඳුණු විෂම ලිංගික බැඳීම සහ අලුතින් මතුවන පිරිමි බැඳීම් අතර පවතින මෙම වෙනස තුළින් පෙනී යන්නේ, සමාජය විසින් පනවන ලද විෂම ලිංගික රාමුවලට වඩා සමාන - ලිංගික අයවලුන්ගේ  සමාජීය සන්දර්භයන්  (Homosocial) තුළ හැඟීම් පිළිබඳ පැහැදිලි බවක් වඩාත් හොඳින් මතු විය හැකි බවයි.

10 සිට 24 වැනි පරිච්ඡේදය දක්වා ඇතුගලයන් විසින් අන්තර්-සංස්කෘතික ගනුදෙනු සහ පරම්පරාගත සම්මුතීන්ගේ ඇති දුෂ්කරතාව සිතියම්ගත කරයි. දෙමාපිය අධිකාරිය සහ උරුම වූ සම්ප්‍රදායන් විසින් සහන් සහ ලීගේ ස්වාධීනත්වය අවහිර කරනු ලබන අතර, එය අභ්‍යන්තර ගැටුම් සහ අනන්‍යතාව පිළිබඳ අවිනිශ්චිතතාවයක් ඇති කරයි. ඔවුන්ගේ මෙම අරගලය මඟින් ආශාවේ පවතින 'ව්‍යුහාත්මක මානය' (Structural dimension) අවධාරණය කෙරේ: එනම්, පුද්ගල තේරීම් සහ සබඳතා සමාජ-සංස්කෘතික, ආර්ථික සහ දේශපාලන බලවේගයන් විසින් සීමා කරනු ලබන බවයි මින් ඇඟවුම් කරන්නේ. 32 වැනි පරිච්ඡේදය වන විට, නවකතාව 'අරගලය' නමැති ලාංකේය සමකාලින තරුණ ව්‍යාපාරය සමඟ ගනුදෙනු කරන අතර, දේශපාලන කැරලිකාරීත්වය සැබෑ ලෙසම තරුණ නියෝජනයක් (Youth agency) ද යන්න හෝ එය ව්‍යුහාත්මක සීමාවන් සහ කලාපීය බල තුලනයන්ට යටත් වූවක් ද යන්න, මෙහිදී කදිමට  ප්‍රශ්න කරයි. මහාචාර්ය ඇතුගලයන්ගේ මෙම විවේචනය සමස්ත ගෝලීය දකුණ (Global South) දක්වාම ව්‍යාප්ත වන අතර, ඉන්දියානු සහ චීන සංස්කෘතික-දේශපාලන බලපෑම් මෙන්ම දේශීය විෂම ලිංගික අධිකාරිය මගින් එදිනෙදා ජීවිතය හැඩගස්වන ආකාරය ඉන් පැහැදිලි කෙරේ.

නවකතාවේ පවතින රේඛීය නොවන (Non-linear), මනෝවිශ්ලේෂණාත්මක ආඛ්‍යානය සම්ප්‍රදායික සාහිත්‍ය ව්‍යුහයන්ට ප්‍රතිරෝධය දක්වන බැවින් ඒ සඳහා ඉතා අවධානයෙන් යුත් කියවීමක් ඇතුගලයන්ගේ මෙම  සාහිත්‍යයික පාඨය සුචනය කෙරෙහි අවශ්‍ය වේ. 10 සිට 34 දක්වා වූ පරිච්ඡේදවලදී කතාවේ ගලායාමට (Plot) වඩා සබඳතා පිළිබඳ කෙරෙන ගනුදෙනු (Relational negotiation) කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කරයි. එමගින් නිහඬතාව, බැල්ම සහ මෙනෙහි කිරීම සන්නිවේදන මාදිලි ලෙස මෙම කෘතිය තුළ ඉදිරියට පැමිණේ. ආශාව යනු ඓතිහාසිකව සහ සංස්කෘතිකව ස්ථානගත වූවක් බව ඇතුගලයන් පෙන්වා දෙයි: චරිතවලට නිදහසේ ක්‍රියා කිරීමට නොහැකි වීම ඔවුන්ගේ පෞද්ගලික අසාර්ථකත්වයක් නොව, ව්‍යුහාත්මක බාධාවන්ගේ ප්‍රතිඵලයකි. 34 වැනි පරිච්ඡේදයේදී කලාකරුවෙකු ලෙස සහන්, ලී වෙනුවට ගෑංගේ රූපය සිතුවමට නගයි. ඒ පිළිබඳව විමසූ විට ඔහු පැහැදිලි කරන්නේ (පිටුව 320), ගෑං තම අනන්‍යතාව අවංකව ප්‍රකාශ කරන නමුත්, ලී සහ සහන් යන දෙදෙනාම තවමත් අවිනිශ්චිතභාවයෙන් සිරවී සිටින බවයි. මෙම දර්ශනය නවකතාවේ කේන්ද්‍රීය තර්කය ස්ඵුට කරයි: එනම් සැබෑ ආශාවන් සාක්ෂාත් කරගැනීම කෙරෙහි, උරුම වූ සංස්කෘතික සහ සදාචාරාත්මක අධිකාරිය, දෙමාපිය අපේක්ෂාවන් සහ සමාජ-දේශපාලන ව්‍යුහයන් විසින්, බාධා පමුණුවන බවයි.

නවකතාවේ සමාප්ති පරිච්ඡේදය වන 36 වැනි පරිච්ඡේදය මඟින් මෙම සියලු තේමාවන් ඒකාබද්ධ කරනු ලබයි. සහන් නැවත ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණීමෙන් නිරූපණය වන්නේ ජාතික සහ පරම්පරාගත වශයෙන් සිදුව ඇති ක්ෂය වීමයි (Depletion). එහිදී දෙමාපිය අපේක්ෂාවන් දැඩි සහ සූරාකෑමේ ස්වභාවයක් ගන්නා අතර, තරුණ පරපුර රටේ සමාජ දේහයෙන් විසිරී ගොස් අතුරුදන් වී ඇත. ගුවන් තොටුපළේදී චීන සහ ඉන්දීය සංචාරකයින් දෙස බලා සිටින සහන්, එහිදී ලාංකික තරුණ තරුණියන්ගේ හිඟකම දකියි. මෙය තම ජීව ගුණයෙන් හිස් වූ ජාතියක සංකේතයකි. මෙම ප්‍රබල රූපකය ඇසුරෙන් උරුම වූ සදාචාරාත්මක අධිකාරිය, ආධිපත්‍යයික විෂම ලිංගික සම්මතයන් සහ ගෝලීය බලපෑම් සාමූහිකව තරුණ පරපුර අඩපණ කරන ආකාරයත්, ඔවුන්ගේ ආශාවන් සහ නියෝජනයන් (Agency) අවිනිශ්චිත කරන ආකාරයත් මැනවින් ප්‍රකාශ වේ. පවතින සංස්කෘතික, දේශපාලනික සහ පවුල් ව්‍යුහයන් තුළ තම සබඳතාව තවදුරටත් ඉදිරියට ගෙන යා නොහැකි බව සහන් සහ ලී වටහා ගනිති (පිටුව 332). ඇතුගලයන් මෙම නොසන්සුන්කාරී තත්ත්වය පෞද්ගලික මෙන්ම ව්‍යුහාත්මකව පටවන ලද්දක් ලෙස නිරූපණය කරන අතර, පුද්ගල අභිලාෂයන් සහ සාමූහික බාධාවන් අතර පවතින අන්තර් ක්‍රියාකාරිත්වය අවධාරණය කරයි.

'මකර පෙන්ඩනය' පුරා ඇතුගලයන් සිය ජිවන නිර්මාණා ශාස්ත්‍රීය චාරිකාවේ නිමග්න නාට්‍ය, ටෙලිනාට්‍ය, ප්‍රබන්ධ සාහිත්‍යය සහ දර්ශනය සම්පරික්ෂණාත්මක ගවේශණයක් (experimental exploration) ලෙස ඒකාබද්ධ කරයි. එමගින් නූතන ජීවිතය සමඟ නිරන්තර ගනුදෙනුවක ඇතුගලයන් නිරත වෙයි. මෙම නවකතාව මඟින් සංස්කෘතිය, දේශපාලනය සහ දෙමාපිය අධිකාරිය විසින් පුද්ගල ආශාවන් සහ අනන්‍යතාව සීමා කරන ආකාරය ප්‍රශ්න කරයි.තවද, මෙම කෘතිය මගින් අන්තර්-සංස්කෘතික හුවමාරුව සහ කලාපීය භූ-දේශපාලනය පිළිබඳව ද ගවේෂණය කරයි.

අවසාන වශයෙන්, මෙම නවකතාව මඟින් පුද්ගල ආශාවන් සහ සමීපබව සඳහා පවතින ව්‍යුහාත්මක සහ සංස්කෘතික බාධාවන් පිළිබඳ දැඩි විවේචනයක් ඉදිරිපත් කරයි. මනෝවිශ්ලේෂණාත්මක තීක්ෂ්ණ බුද්ධිය, සංස්කෘතික විවරණය සහ සැබෑ අත්දැකීම් ඒකාබද්ධ කිරීම ඔස්සේ  ඇතුගලයන් 'මකර පෙන්ඩනය' කෘතිය ගැඹුරු මෙනෙහි කිරීමක් සහ තොරතුරු සපයන ශාස්ත්‍රීය කෘතියක් ලෙස ස්ථානගත කරයි. මහදුරු ඇතුගලයන්, මෙම නිබන්ධය තුල, සහන්, ලී සහ ගෑං යන චරිත උපස්තම්භක කරගෙන ආධිපත්‍යයික  විෂම ලිංගික සම්මතයන්හි පවතින පැලීම් හෙළිදරව් කරන අතරම, ආර්ථික, සංස්කෘතික සහ දේශපාලනික ගෝලීයකරණයේ පීඩනයන් සහ නූතන ආසියානු සමාජයන්හි අනන්‍යතාව සහ සබඳතා පිළිබඳ පවතින සංකීර්ණ ගනුදෙනු නිරූපණය කරයි. එය අපට ප්‍රබල මතක් කිරීමක් සිදු කරයි: එනම් ආශාව, සමීපබව සහ ස්වයං අනන්‍යතාව යනු හුදු පෞද්ගලික හෝ හුදෙකලා වූ දේවල් නොව, ඒවා ඓතිහාසිකව, සංස්කෘතිකව සහ භූ-දේශපාලනිකව නිෂ්පාදනය කරන ලද සහ ආයාසකර ලෙස බලෙන් විනයගත කරන ලද දේවල් බවයි.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

උපාධි ප්‍රදානෝත්සවය !!!

ලොකු ඈනුමක්  ඇරියේ ..කටට අත තබාගෙන දෑත විතරක් නෙවේ කකුල් දෙකත් දෙපැත්තට  දික්  කර 

හප්පා .. ආහ්  හාහ් හා ..

උපාධි ප්‍රදානෝත්සව ශාලාවේ උඩු මහලේ සිටි ලොකු උන්නැහ 

බලා සිටියේ පහළ මහලේ මොකක්ද යකඩෝ මේ කරන විකාර වැඩේ...

ලොකු රතු පලස් මතින් ඇවිද රතු ලොකු ලෝගු දාගෙන සිටින මහාචාරිය ගොල්ල ඉස්සරහ 

ඈත ගම් දනව් වල සිටන් පෙරදා සිට කොළඹට සේන්දු වුන 

තමන්ගේ පොඩි කෙල්ලන් කළු උපාධි ලෝගු දාගෙන 

රතු ලොකු උපාධි ලෝගු ලා සිටින මහාචාරිය ගොල්ල එක්ක 

මොකක්ද බොලේ මේ කරන 

මළ විකාර අප්පිරිය වැඩේ 

"කුලපති වශයෙන් මට පැවරී ඇති බලතල පරිදි සනාථන  සභාවේ .."

හප්පා .. කිසිම ජීවයක් නෑ රහක් නෑ ...

එකෙක් පසුපස එකෙක් බැගින් අර මහා ශාලාවේ ඉදිරි පෙළ අසුන් අරා වැඩසිටි ප්‍රතාපවත් එක රතු ලෝගු කාරයෙක් 

අර අන්න ගොරව ගොරවා නිදි ...

හුස්මක් කටක් ගන්න බැරි තරමට අලුත පත් වූ නාබර තරුණ පීඨධිපති 

දඩි බිඩි ගා සියලු නම් ගම් කියවා හමාර කලේ 

සියලු කළු ලෝගු කාරයන්ට අර රතු ලෝගු කාරයන් 

කුඩා උණ බට සදිසි උපාධි එක දිගට බෙදා අහවර කරන්න ඇයි මෙච්චර හදිසියක් 

එක දවසින් ඔක්කොම උපාධි දීලා දාන්න ...

මේ මොන දැනුමක් ද මේ ...?

උපකුලපති සුදු නෝනා උදේ ඉදන් හවස් භාගය වන තෙක් සැසි තුනක මේ කළු ලෝගු අලුත උපාධි කාරයන් කාරියන් සැමට 

අර ඉස්සර අතන බලන්න කියනවාත් සමග අමුතු සිරියාවන්ත කමක් මුහුණට ආරෝපණය කරන් 

උදේ සිට හවස් යාමට තෙක් සිනා සී සිනා සී සිනා සී දැන් හකු පාඩා 

ඇතුළටම කෙටී ඇලවී  දෝ..

අනේ මන්දා පව් අප්පා ...

ඈත හද්දා පිටිසර ඉදන් පෙර දා හිදන්, නෑදෑ  හතර වරිගයක් එක්ක

කැවුම් කිරිබත් උයන් දොළොස්භාගේ මාමාගෙන් හොඳ වෙලාවක් කාරිය බාලාගෙන එළියට  බැස්සේ .. 

මේ ඔක්කොම කොලොම් පුර වත්තන් කරන් ආවේ 

යකෝ මේ මළ ඉලව්ව දකින්නද 

අඩේ ගමේ අපේ ඈත නුවර කලාවියේ 

ජහුටා - ගීත නාටකයක් මේ මඟුලට වඩා කොච්චර සිරියවන්තද 

මොකක්ද මේ මුස්පේන්තු උපාධි ප්‍රදානෝත්සවය ?

ඇයි යකෝ අපේ ගමේ සිරියා ධනපාල එක්ක ජහුටා පොලේ දාන සෙල්ලම තරම් වත් පොඩි හිනාවක් 

සින්දුවක්  

ඒ නැතත් 

මේ මහා ලොකු රතු ලොකු ලෝගු කාරයන් 

ඇයි  අප්පේ මේ මෙතරම්  මැරිලා 

වේලිලා ගිහින් 

අර ලොකු මහාචාරිය බවලතුන් සරන් අන්දපු වංගෙඩි වගේ 

අඩේ කිසිම සිරියාවක් තියා මුන් ගෑනුද  පිරිමිද කියලවත් හොයන්න බෑ 

යකෝ අපේ කොලු කෙල්ලනුත් 

මේ මහලොකු රතු ලෝගු කාරයන්ගෙන් ගත්තේ 

මේ මුස්පේන්තු අමනුෂ්‍ය උගත්කමද ???

දෙයියන්ගේම පිහිටයි අපේ උන්ට 

මුන්ගෙන් යන කලදසාව ...

කෝ අපිට මොකවත් අදහසක් කතාවක් දැනුමක් මේ මහා ලොකු රතු ලෝගු කාරයන්ගෙන් ..

දුන්නේ නෑනේ ...

කෝ අඩේ  එක දිගට නම් ගම කියනවා ඔහේ ඕසේට ...

"සනාථන සභාවේ අනුමැතිය ප්‍රකාර කුලපති වශයෙන් මට පැවරී ඇති බලතල ප්‍රකාර"

සාමන්‍යය උපාධි ප්‍රදානෝත්සවය නිමි ...

කිසිත් මනුෂ්‍ය පාටක් හිනාවක් අංග පුලාවක් නැති 

ලස්සනක් නැති මේ විකාර දැනුම 

ගත්ත අපේ උනුත් 

ඉතින් අද ඉදලා මුන් වගේම නෙවේදෝ 

වැඩ කරන්නේ ගමේ රටේ 

ඉතින් කොහොමද මේ උපාධි කාරයෝ රට හදන්නේ 

මුන් දන්නේ පෙළපාලි යන්න, උද්ඝෝෂණ කරන්න, විප්ලව කරන්න  ...

අනේ ගෑණියේ යමන් යන්න මුන්ගේ මේ මළ විකාර මුස්පේන්තු උපාධි ප්‍රදානය දමල ගහල 

කියල අර ලොකු උන්නැහ අර මහා තඩි උපාධි ශාලාව මැදින් දඩබඩස් ගාල එකපාරටම තමන්ගේ ලොකු හාමිනේ අතින් ඇදගෙන ගියේ ...

මුන්ගේ මළ ඉලව්ව මේ මැරුණු වේලිච්ච උන්ගෙන් අපේ උන්ට ලැබුන උපාධිය 

හන්දා  තමා 

කලින් එකිත් ගෙටම උනේ 

මේ විකාර මැරිච්ච වේලිච්ච උපාධි නිසා ...

යමන් යන්න ආපහු ගමට 

අර ලැසිය සිරිපාල උඩදාගෙන නටන ජහුටා සැපයි මීට වඩා 

මුන් තවම ඉන්නේ ඖරුදු 150 කටත් එහා ...

එරෝප්පෝ කාරයන්ගේ අමන 

ගරු ගම්භිර ප්‍රෝඩා ඒකාකාරී වැඩ වල

කාව සනහන්නද මේ මෙහෙම කරන්නේ ...

මොන ගෞරව ප්‍රතාපවත් කමක් ද මේ ප්‍රදානයෙන් මේ කරන්න යන්නේ 

සුද්දෝ වෙනස්වෙලා .. උන්ගේ උපාධි දෙන්නේ හිනාවෙලා හූ කියල උඩ පැනලා 

කතාපවත්වලා 

නටල කෑකෝ ගහල 

අපේ උන් මැරිලා වේලිලා 

මේ මහා ලොකු ශාලාවක මේ ඔක්කොම දාගෙන 

මුළු ශාලාව පුරාම එකපාරම ලොකු දුර්ගන්ධ  ගන්ධ වාතයක් ගියේ 

එක එකා ගෑනු මිනිස්සු ලේන්සු වලින් නාස් කුහර වසා ගත්තේ ...

හුස්ම හිරවෙන්න යන තරම් හුළගක් නැත්තේ ....

මේ හිර ගේ ඇතුලේ කොච්චර වෙලා ඉන්නද මැණිකේ ...

උන් ඔක්කොම හොදට හිල්ටන් එකෙන් ගෙනාපු කෑම 

කාල ආන්  අරකා බුදි අර උඩ වේදිකාවේ ගොරව ගොරවා 

එකපාරම තවෙකෙක් නින්දකින් ඇහැරිලා අර රතු ලොකු ලෝගුව පුරා කටකෙල පෙරිච්ච කටවට උපාධි ලොගුවෙන්ම පිහාගත්තේ...

භාගයක් ම නිදි උඩ  මහා ලොකු රතු ලෝගු කාරයෝ 

අපේ එවුන්ට වතුර උගුරක් දෙන්න තරම් ඇයි  බැරි ?

කිසිම තෙතමනයක් මනුෂ්‍ය කමක් නැති දැනුමෙන් මොකක්ද මැණිකේ ඇතිවැඩේ 

මේ රතු ලොකු කාර 

මහන්තත්ත්ව මහාචාරියන්ට ඇයි  මේ දේ තේරෙන්නේ නැත්තේ ...

මුන් ගෙවල්වලත් මෙහෙමද ?

මැණිකේ මට බැරිම තැන 

නැගිටලා ආවේ ඉන්න බැරිව 

අපරාදේ ගිය සැරෙත් පුරන් උනා කුඹුර 

අපරාදේ ලොකු කොල්ලත් ඔෆිස් යනවා ඔය කෙහෙම්මල් උපාධිය අරන් 

වගේ වගතුවක් නෑ අපේ උන්ට මැණිකේ මුන්ගේ මේ මළ දැනුමෙන් 

දැන් මේ පොඩි ඒකිටත්  ඔච්ච්රවත් උනොත් ලොකු දෙයක් 

කොහොමද ඉතින් 

අර පරණ හත් පරණ ක්‍රමේම  ජප කර කර 

දෙන මේ උපාධි ප්‍රදානොත්සවයෙන් ම 

පෙනෙන්  නැතෑ මුන්ගේ මැරිච්ච පණ ගියපු වේලිච්ච අප්‍රාණික මළ දැනුම 

මුන් ඔක්කොම කරන්නේ පඩියට රස්සාවක් 

බලන්න එපෑ මෙලහකට මේ දේ ප්‍රයිවට් කොම්පැනියක කරානං 

මැණිකේ කොහොමද උන් මේ දේ කරන්නේ 

අපිටත් ඉගන ගන්න ආස හිතෙන අන්දමට 

මෙතන මිනිස් පුළුටක් මිනිස් සුවදක් තෙතමනයක් නෑ 

මුන්ගේ මහා ලොකු මහන්තත්ත දැනුමේ !!!

 "විද්‍යාව, ගෝලීය සන්නිවේදනය සහ භූ-දේශපාලනික අභියෝග."

පවතින සැබෑ ලෝකයේ අභියෝග හමුවේ විද්‍යාව යනු හුදෙක් තාක්ෂණය නොව, එම අභියෝගයන්ට අප දක්වන සහේතුක ප්‍රතිචාරයයි. මෙය ගෝලීය තලයේදී ප්‍රධාන පැති තුනකින් විමසිය හැකිය:

1. ගෝලීය සන්නිවේදනය සහ හේතු-පල සබැඳියාව

අද වන විට සන්නිවේදනය යනු තොරතුරු හුවමාරුවක් පමණක් නොව, ලෝකය පුරා සිදුවන සංසිද්ධීන් අතර පවතින හේතු-පල සබැඳියාව (Causal Relationships) තේරුම් ගන්නා මෙවලමකි.

විෂය මූලිකත්වය: ගෝලීය සන්නිවේදනය තුළ විද්‍යාත්මක ප්‍රවේශය යනු ප්‍රචාරණයට (Propaganda) වඩා සත්‍ය දත්ත මත පදනම් වූ කරුණු ඉදිරිපත් කිරීමයි.

මානව චර්යාව: තොරතුරු ගලා ඒමේදී මිනිසා දක්වන ප්‍රතික්‍රියාව - එනම් යම් තොරතුරක් පිළිගැනීම හෝ ප්‍රතික්ෂේප කිරීම - එම පුද්ගලයාගේ හෝ සමාජයේ විද්‍යාත්මක චින්තනයේ පරිණතභාවය මත තීරණය වේ.

2. භූ-දේශපාලනය සහ අභියෝග ජය ගැනීම

භූ-දේශපාලනය යනු බල අරගලයක් පමණක් නොව, සම්පත් හිඟකම, දේශගුණික විපර්යාස සහ වසංගත වැනි සැබෑ ලෝකයේ අභියෝග (Real-world challenges) හමුවේ ජාතීන් දක්වන ප්‍රතිචාරයයි.

අනුගත වීම: විද්‍යාත්මක පදනමකින් තොරව ගන්නා දේශපාලනික තීරණ බොහෝ විට අසාර්ථක වේ. භූ-දේශපාලනික අර්බුද හමුවේ රටවල් "හේතු-යුක්ති" මත පදනම්ව අනුගත වන්නේ නම්, එය සමස්ත මානව වර්ගයාගේ යහපතට හේතු වේ.

විද්‍යා රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකභාවය (Science Diplomacy): දේශපාලන සීමාවලින් ඔබ්බට ගොස්, පොදු මානව අභියෝග හමුවේ විද්‍යාත්මක දැනුම බෙදා ගැනීම වර්තමාන ලෝකයේ අත්‍යවශ්‍ය සන්නිවේදන උපාය මාර්ගයකි.එනම් විද්‍යාත්මක විෂයබද්ධ නිර්ණායක සහ හෝ දත්ත මත තීන්දු තීරණ නුතන ලෝකයේ ජාත්‍යන්තර සහ භූ - දේශපාලනික සබදතා මානවීය තලයකට යොමු කිරීමට හේතුවේ - තවදුරටත් ආර්ථික -දේශපාලන ගැටුම් උත්සන්න වීමෙහිලා හේතු වන ජාතික වාර්ගික කලාපීය  බල හා ආර්ථික තරගකාරිතව ගැටුම් නුතන ලෝකය යහමෙන් පවත්වාගෙන යාමට උපකාරී නොවේ. 

3. මානව චර්යාව සහ අවංක සන්නිවේදනය

මිනිසා යම් අභියෝගයකට දක්වන ප්‍රතිචාරය විද්‍යාත්මකව විග්‍රහ කිරීමේදී, මානව චර්යාව (Human Behavior) සහ සන්නිවේදනයේ ඇති අවංකභාවය (Authenticity) තීරණාත්මක වේ.

විෂය බද්ධ ඉදිරිපත් කිරීම: මානව සන්නිවේදනයේදී පුද්ගල බද්ධ මතිමතාන්තරවලින් තොරව, පවතින ගැටලුව විෂය බද්ධව (Objectively) හඳුනා ගැනීම විද්‍යාත්මක චින්තනයේ ලක්ෂණයකි.

සංසිද්ධිමය ප්‍රතික්‍රියාව: අප ජීවත් වන ලෝකයේ සංකීර්ණත්වය හමුවේ අප අනුගත විය යුත්තේ බිය හෝ ආවේගය මත නොව, හේතු-පල විමසා බැලීමෙන් අනතුරුවය. මෙය පුද්ගල මට්ටමින් මෙන්ම රාජ්‍ය මට්ටමින් ද පොදු න්‍යායකි.

විද්‍යාව යනු කුමක්ද?  - 

"විද්‍යාව යනු හුදෙක් දැනුම පමණක් නොව, අප ජීවත් වන සැබෑ ලෝකයේ අභියෝග හමුවේ ස්වභාවික 'හේතු-පල' සබැඳියාවන් මත පදනම්ව අප දක්වන සාහේතුක සහ තාර්කික ප්‍රතිචාරයයි."

මෙහිදී මූලික කරුණු කිහිපයක් අවධාරණය වේ:

හේතු-යුක්ති (පල) සබැඳියාව: ඕනෑම ස්වභාවික සංසිද්ධියක් පිටුපස නිශ්චිත හේතුවක් සහ එහි ප්‍රතිඵලයක් (පලයක්) පවතින බව හඳුනා ගැනීම විද්‍යාවේ පදනමයි. 

සාහේතුක බව: අන්ධ විශ්වාසයෙන් තොරව, සාක්ෂි සහ තර්ක මත පදනම්ව ලෝකය දෙස බැලීම.

ප්‍රායෝගික අනුගත වීම: අප අවට ලෝකයේ ඇතිවන ගැටලු සහ අභියෝගයන්ට මුහුණ දීමේදී, එම ස්වභාවික නියාමයන් තේරුම් ගෙන ඒවාට අනුකූලව හෝ නිර්මාණාත්මකව ප්‍රතිචාර දැක්වීම.

මෙහි සරල අර්ථය:

අප ජීවත් වන ලෝකයේ සිදුවන දේ හුදෙක් අහඹු සිදුවීම් ලෙස නොව, විද්‍යාත්මක හේතු පදනම් කරගෙන විමසා බැලීමත්, ඒ ඔස්සේ  ජීවන අභියෝග ජය ගැනීමට උත්සාහ කිරීමත් සැබෑ විද්‍යාවයි.

විද්‍යාව දෙස මෙවැනි "හේතු-පල" දෘෂ්ටිකෝණයකින් බැලීම, පර්යේෂණ ක්ෂේත්‍රයේදී මෙන්ම එදිනෙදා ජීවිතයේ ගැටලු විග්‍රහ කිරීමේදීත් ඉතා ප්‍රබල ප්‍රවේශයකි.

නිගමනය. - 

විද්‍යාව යනු විද්‍යාගාරයකට පමණක් සීමා වූවක් නොවේ. එය:

ගෝලීය සන්නිවේදනය තුළ: සත්‍යය සහ තර්කය පදනම් කරගත් තොරතුරු ප්‍රවාහයයි.

භූ-දේශපාලනය තුළ: ලෝක බලවතුන් අභියෝග හමුවේ ගන්නා සාහේතුක තීරණයි.

මානව චර්යාව තුළ: ලෝකයේ යථාර්ථය අවංකව තේරුම් ගනිමින් ඊට බුද්ධිමත්ව ප්‍රතිචාර දැක්වීමේ ක්‍රියාවලියයි.

මෙම ප්‍රවේශය ඇසුරෙන් ගත්විට පෙනෙන්නේ, සන්නිවේදනය යනු හුදෙක් වචන හැසිරවීමක් නොව, මානව පැවැත්ම සඳහා වන විද්‍යාත්මක මෙවලමක් බව පැහැදිලි වේ.

ඒ කෙසේද යත් ?

හේතු -පල සබදතාව මත නුතනයේ දිවෙන විද්‍යාව අතිධාවනය වන නිව්ටෝනියානු හේතු -පල සබදතාව මා ඥාන විභාගීය වශයෙන් පිළිගන්නේ නැත. ඒ අද රිචර්ඩ් ෆෙන්මාන් ආදීහු විසින් සොයාගෙන ඇති ක්ෂුද්‍ර ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍රික භෞතික විද්‍යාවෙන්, සජීව ලෝකයේ ඝන ,ද්‍රව වායු , තාප ආදී හි ඇති කුඩාම මෙවලම වන මෞලයේ  කුඩාම ඒකකය වන අංශුව - එසේ එබදු අංශුවක් නොමැති බව අද බටහිර විද්‍යාව විසින් සොයාගෙන අවසන් නිසාය 

මා මෙහි දී තර්ක කරන්නේ නිව්ටෝනියානු භෞතිකවාදී හේතු - පල විද්‍යා දර්ශනය නම් නොවේ. එනම් එකක් නිසා තවෙකක් නිර්මාණය වීම වනාහි අත්‍යන්තයෙන් ම සරල සාපේක්ෂ භෞතික ස්වභාවික සංරචනය යි. හේතුව ඇතිවීමේදී ම එතැනම පලය හටගැනීම සිදු වේ; නැතිනම් පලය ම හේතුව වීම සිදු වේ ; නොහොත් ලෝකයේ බොහෝ ගැටුම් සහ සංසිද්ධි වන්නේ ප්‍රත්‍ය සමුත්පාදයෙනි. එකවිට, එකටම, සහ-ජාත, ප්‍රත්‍යුත්පන්න (co-dependent arising) ස්වභාවයකි ලෝකයට ඇත්තේ. 

හේතු-පල වශයෙන් එකක් නිසා අනෙකක් නිර්මාණය වීම (Causality/Cause-and-Effect Relationships) නැමති එකක ක්‍රියාව නිසා අනෙකක් නිර්මාණය වීම දක්වන ආනුෂාංගික තත්ත්වයක් ලෝකයේ බලූ බැල්මට තිබෙන බව එළියට බාහිරට නෙරා ආවත් සැබවින්ම එහි යථා යෝග්‍ය  ලෙස සනාතනික ව සැබවින් අත්‍යන්තයෙන් ම ඇත්තේ වී නම්, එකවිට එකටම ලෝකයේ අප අත්දකින සියල්ල නිර්මාණය වීමයි. 

ඇල්බර්ට් අයින්ස්ටයින්, අයිසැක් නිව්ටන් ලෝකයේ නිර්මාණවාදය සවිස්තර කරනවාට වඩා ගෞතම බුදු හිමියන් ලෝකය  දකින්නේ  එකක් පසුපස තවෙකක් නිර්මාණය වීම නොවේ. එක සමගම අනෙක ඒ ඒ තැන සම-ජාත ව එකවිට සම්ප්‍රයුක්ත ලෙස බිහිවන ආකාරයයි. බාහිර දකින ඉන්ද්‍රිය ප්‍රතිබද්ධ වාස්තවික ද්‍රව්‍යමය ලෝකය මොනතරම් නන්  ආකාරයෙන් සප්‍රමාන, සජ්ජලිත වුවත් අපට එය අත්දැකීමට පාත්‍ර වන ආකාරය සම-ජාත ස්වභාවක් විනා  හේතු -පල  සබදතාවක් එහි දිස් නොවන ආකාරය ක්ෂ්ද්‍ර ක්වොන්ටම් භෞතික යාන්ත්‍රණය  සොයාගෙන අවසන්ය.

ඉර්වින් ශ්රෝදින්ගර් පවා ජර්මනියේ සිය මුලික ක්වොන්ටම් භෞතික යන්ත්‍රයේ මුලික අදියරේ දකින්නේ ඇස  නිසා රූපය අන්වීක්ෂයෙන් දකින ලද්දක් නොව ඇස ම රූපය වන බවයි (ඉති ඉමස්මිං  සති ඉදං  හෝති, ඉමස්ස උත්පාදා ඉදං උප්පජ්ජති - ඉති ඉමස්මිං අසති ඉදං නහෝති,  ඉමස්ස උත්පාදා ඉදං  නිරුජ්ජති.). ප්ලේටෝ පෙන්වන ගුහාවේ උපමාවේ ඇඟවුම ද එය විය හැක හෝ එයට තරම් හෝ සමාන වන්නේය.

ලෝකය අප දකින්නේ දකින කෙනා අනුව විනා, තිබෙන දෙය නොවේ අපට අත්‍යන්තයෙන් ම පෙනෙන්නේ,අහුවෙන්නේ. බාහිර ලෝකයේ මොන තරම් දේවල් ඓන්ද්‍රීය ලෙස තිබුනත් අපට එය ඉන්ද්‍රිය ප්‍රතිබද්ධ රූපයක්, ද්‍රව්‍යයක්, මෙවලමක්, වස්තුවක් වන්නේ අප එය මනසට ආරම්මණය කර ගන්නා, අල්වාගන්නා ආකාරය, උපාදාන කරගන්නා ආකාරය මිස විනා අන් කවරාකාරයෙන් ද? ලෝකය ස්පර්ශ කරන නිසයි අපට දැනෙන්නේ, වේදනා වශයෙන් මානසිකව ආරෝපණය වන්නේ. මොන තරම් එළියේ ලෝකයේ දේවල් මොන විදිහට තිබුනත්, එය අපට ප්‍රත්‍ය වන්නේ, ඒ පිළිබද අප සිතුවොත්, දැක්කොත් බැලුවොත්, දැනුනොත්  (මනසිකාර කරොත්) විතරමයි. ලෝකය අපට දෙයක් වන්නේ, ලෝකය අපට හමු වන්නේ අප ඒ පිළිබද සිතුවොත් විතරයි ( මනසිකාර සම්භවා සබ්බේ ධම්මා).

අප ළගම ජිවිත කාලය පුර මොනතරම් දේවල් ලගින්ම භෞතික ව තිබී ඇද්ද?  අපි කාලයක් යන කල් ඒ පිළිබද හාංකවිසියක්  වත් නොදැක්ක, නොසිතුන, නොදැනුන  - ඒ ඇයි ? දැක්කොත් ( ස්පර්ශ කරොත්) විතරයි පෙන්නේ භෞතිකය. එමනිසා සිතුවොත් විතරයි ද්‍රව්‍යය අපට ඉන්ද්‍රිය ආනුභුතික වාස්තවික ප්‍රපංචයක් වන්නේ; ලෝකය කියා මොනයම් හෝ දෙයක් ප්‍රත්‍ය වන්නේ එවිට පමණයි. එය විදීමක් වේදනාවක් වන්නේ එවිට. ඒ වේදනාවෙන් තමා ලෝකයේ අප දකින එළියේ භෞතික කියා දෙයක් ප්‍රමාණ කරන්නේ, සංඛ්‍යාවට ගණන් ගන්නේ එවිට තමා අපිට වටිනාකම්, ඇගයුම් ඇතිවෙන්නේ .... ලෝකයේ ඇතිතාක් ප්‍රශ්න ඇතිවන්නේ ඒ හැර වෙන කෙසේද?

 

"ආලෝකා" පෙන්නපු (ගිය) දුරක් ....!!!

ලෝක බෞද්ධ භික්ෂු ඇමරිකානු පාගමන ලෝකයා වෙත ආකර්ෂණය කරගැනීම වස්, සමාජීය සහ සංස්කෘතික අලෙවිකරණයක් ලෙස ආලෝකා නමැති බලු දඩෝරියකු යොදා ගැනීම සුන්දරය. නමුත් මේ අද මගේ කයිවාරුවෙන් සනිටුහන් කරන්නේ ඒ අලෙවිකරණ සන්න්වේදනය ඔස්සේ ගෙත්තම්වෙන මිත්‍යාවෙකි. ඒ නම්, විෂමලිංගික සම්මතවාදය / විෂමලිංගික පරමාදර්ශීකරණය (Heteronormativity) යටතේ වසර 500කට වඩා කාලයක් තිස්සේ හැදුණු වැඩුණු, යටත්විජිත ජන මනසකට හිමිකම් කියන, අපේ අත්‍යුදාර අමන ගොබ්බ වැඩ නිසා,  වැඩවසම්  සංස්කෘතික ආධිපත්‍යයික බලපෑමට ලක්වෙන , එමගින් තවමත් එළියට එන්න බැරිව දුක්විදින, අපේම අපේ රටේ ඉන්න,  දුගඳ හමන කළු කැහැටු  කුණු පර වල් බල්ලන්ගේ අඬහැරය යි මේ. 

මා සිතුවේ ලංකාවට මේ සාම පාගමන එන විට මේ සුනඛ සුරතලා එක්කරගෙන නොඑවී කියලා - ඒ මන්ද? අපේ රටේ පාරේ යනකොට මගතොටේ කොච්චර නම් බල්ලෝ බලල්ලෝ සිටිත් ද? ආලෝකා පස්සේ  මේ අපේ කබ්බෝ ෆෝම් වෙච්ච ගොන්, වල් හොරි  බල්ලෝ බුර බුරා එන විට අර සාම භික්ෂුන්ගේ පාද යාත්‍රාවට නම් යම් බදු හිරිහැරයක් වේදෝ හෝ යි මට උදක්ම කම්පනාවට ආවේ. ඒ මන්ද යත්?  ඇමරිකාවේ බලු මහත්වරු උන්නැහේලා හදන විදිහට ද ඈ බොලේ අපේ පර වල් බල්ලෝ අපි හදන්නේ  ඈ .. මේ මන් අහන්නේ නිකමට වගේ ...?

හා හොදයි සිරිලන්කන් එයා ලයින් එකේ ආලෝකාට සැප අසුනක් ද වෙන්කරමින් කර ඇත්තේ නම් එසේ මෙසේ උදාරම් පුරාජේරුවක් නොවේ, අඩේ අප්පා. එංගලන්තේ, ඇමරිකාවේ, ජර්මනියේ  යුරෝපයේ නම් කොල්ලත් බල්ලත් ඔක්කොම එකයි නොවෑ .... අපේ එහෙමද බල්ලා කුණු පිලේ ආලෝකා කොල්ලා රජ මාළිගේ .. දැන් අපේ අර ආලෝකා කොල්ලා කුණු පිලට දාලා, අර කුණු බල්ලා මාළිගයට ගන්න කියන්න කවුරුත් හිටියේ නෑ  නොවෑ ....මේ තමා අපේ මනසේ ඇතුළේ ගිලගෙන අජ්ජෝසනය කරගෙන ඇතුළට වැදගෙන තියෙන වහල් පටු  වැඩවසම් තුච්ඡ මනස. අපි තවම ඒ ආධිපත්‍යයික ජනප්‍රිය මිත්‍යා වහල් බලයට සේවය කරන්නේ - මාක්ස්වාදී කොමියුනිස්ට් කියල සමාජවාදී කියල බලය ගත්තවුන්ටත් පිට පොට දෙකම යට පිට ගිහින් කලින්හිටිය එවුන්ටත් වඩා හොදින් දෝ මන්දා ගොබ්බ ම වැඩ කිඩ කරමින් ජාත්‍යාලය මිත්‍යා අධිපතිවාදය වැඩවසම්වාදය ම සිය රාජ්‍ය බලය මගින් සංස්කෘතිකකරණය කරනවා  බලයට ඔක්කොම එකපාර ස්විච් එකක් ඔන්  ඔෆ් කරනවා වගේ කරන්න බෑ - හැබැයි බැරිත් නෑ  අඩුම ඒ දේට මුලපුරන්නවත් ගත්තොත්. 

දැන් මට මේ හත්වලාමේ මේ කයිවාරුවක් ගහන්න හිතුනේ මක්කද කියනවා නම් ... දැන් ආලෝකා රට පුරා පාරේ තොටේ දක්කාගෙන යන කොට අඩේ , අපේ ගමේ රටේ මග තොටේ ඉන්න අර කුණුවෙච්ච හොරි කහන ගඳ ගහන "පර වල් භල්ලෝ" මෙලහකට නම් රාජ්‍ය ආරක්ෂාව යටතේ දුම් ගහල මරල දාන්න  නේ වටින්නේ ....  මගේ අප්පච්චියේ .... 

අන්දෝ මැයි  මේ මගේ කම්පනාවට එන්නේ මේ ගිරිස්මේ  හින්දද මන්දා මේ පිස්සු මරගාත .... නැත්තන් මේ අවුරුද්දේ අර සුදු නංගිගේ කිහිල්ලේ ගහගෙන හිටිය කෝලා බෝතලේ උරපු අර ජැන්ඩි පහේ කොල්ලට නංගි හැට්ටපොඩ්ඩ ටිකක් එළියට තන බක්කිය හෙම දාගෙන අඩේ ඒ පෙව්ව කෝලා මට හෙම හීනෙන් පෙවිලදෝ මන්දා මේ දහවලේ .. මේ මට මේ සිහිය මුලාවෙලාදෝ මන්දා ... ආලෝකා ආවට පස්සේ මම මේ හිතන්නේ අඩේ  අර බෞද්ධ භික්ෂුන් ඇමරිකාවට ගියාට පස්සේ නොවෑ ට්‍රුම්  පිස්සගේ උන්මත්තක භාවය හොදටෝම වැඩිවුණේ ... ලෝකේ කොහෙත් ඉන්න හිටින්න බැරිවෙන තරමට ලෝක යුද්ධයක් ඇතිවුනේ ....

දැන් ඉතින් ...මට හැකයි  මේ ආලෝකා ඉස්සරහට දාගෙන මේ කරන මළ විකාර භූත භික්ෂු "අපාර පාර" ගමන හින්ද ආයේ ලොවෙත් නැතිවන්න වෙන මගුලක් පතබෑවෙයි දෝ මන්දා අර කොල්ලට හිටු කියල කෝලා  පෙව්වා සුදු නංගියේ ....අනේ මන්දා හත්වලාමේ නැති ගිණි කදුදෝ මේ පතබෑ වෙන්නේ අපට  ....

මොකෙක් හරි එකෙක්,  ලොකු රටක්, ලොකු එකෙක් මොකක් හරි ගොන් අපත වැඩක් කරොත් ඒක  අන්තිම ජනප්‍රිය වුනොත් ඒ අසුචි උනත් ගෙදරට රත්තරන් කියල වැද්දගන්න තරම්, අපි මෙච්චර "පරභල්ලෝ" වුනේ කොහොමද මෙච්චර බෞද්ධ දහමක් තිබිලා ... ??? දහමේ යාත්‍රා නොකර පා ගමනේ යාත්‍රාවෙන් සාමය ඇතිවෙන්නේ බුදුහාමුදුරුවෝ එහෙනම් දෙවියෙක් බ්‍රහ්මයෙක් භූතයෙක් වෙන්න ඕනේ.... 

කොන්ද කඩාගෙන ඕනේ අසුචි ගොඩක් කරේ තියාගන්න, තවමත් අපිට තියෙන්නේ පර වැඩවසම් යටත්විජිත වහල් මනසක් .... ජනප්‍රිය වුන පලියට එය විද්‍යාවක් හෝ සත්‍යයක් නොවෙන බව දන්නවා වුනත් මිනිස්සු මෙබදු චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර කරන්නේ සම්ප්‍රදාය එක්කතියෙන අධිපති වැඩවසම් වහල් සංස්කෘතික මත සමග සිය පැවැත්ම තහවුරු කරගන්න සිතන නිසා ... 

මේ මම කියන්නේ .. අපි තවමත් ගෙදර ඉන්න හොරි කහන කැත කුණු කළු කෙට්ටු දුගඳ පර බල්ලා ගෙටවත් ගන්නේ නැතිව, දුවන්න පාරේ ගල් ගහල පන්නන "පර වල් භල්ලෝ" ඉන්න රටක, ආලෝකා රටපුර ගමපුරා දක්කන්න අපේ රටේ පර වල් බලු බල්ලෝ ඔක්කොම එලෙව්වොත් හෙම ආයේ ඕන් උන්නැහැ මට කියන්න දෙයක් ඉතුරු වෙන්නේ නෑ. 

අඩේ..  අනේ - තනේ මටත් ඒ වගේ අලුත්ම අලුත් අවුරුදු උත්සවයකට යන්න ඕනේ.... හැට්ට පොඩ්ඩ ටිකක් වෙන්න උතුරලා උඩට එන තන බක්කිය එළියට පැන්න සුදු මහත නංගි කෙනෙක්ගෙන්, එයාගේ  කිහිල්ලේ ගහගෙන ඉන්න....ලොකු පතෝල කෝලා  බෝතලේ උරල බොන්න  ඕනේ ෆ්‍රෙන්ඩ්ස් ...ප්ලීස්...!!! 

එතකොටවත් මේ ගිරිස්මේ  හින්දා විකාර දොඩවන, මේ පිස්සු මොංගල් මඤ්ඤාන් සඤ්ඤාව  සිහිනය සිත්තම සුළඟට පාවෙලා යාවී දෝ.....

ආලෝකා වාසනාවක් .. සෞභාග්‍යයක්, සිරියාවක්, බෝධිසත්වයෙක් .. ගෙදර ඉන්න පර වල් බල්ලා හොරි කහ කහ කුණු ගද ගහන්නේ උගේ පවට කරුමයට  ඒ අඩු කුලේ අරක රජ කුලේ .... මහා තැනින් තමයි ඔක්කොම ගන්න ඕනේ .. අපි අඩු කුලේ කියල අප මහා ගෞතම බුද්ධ භාෂිතයේ නම් කොහෙත් තැනක කියන්නේ නැත. 

බොහෝ පිරිසිදු සත්‍යයන්, විද්‍යාවන් යට ගොස්, වහල් බලය වැඩවසම් සම්මුති සහ ප්‍රතිමාන නිසා, වහල් බලය ම වැඩවසම් ගෝත්‍රික ම්ලේච්ඡ අසාධාරණ මත  සහ අදහස් ම,  ජනප්‍රිය සාදු සම්මත සම්ප්‍රදා බවට අප තවමත් කරගහගෙන අරන් යන්නේය. 

සති සම්පන්න, සති සම්පජන්න,  පජානන ( තමා විසින් කරන කියන දේ තමන් විසින් ම දැනගන්නා) මනසක් නොමැති තාක් කල් අප චිරාත්කාලයක් අදුරේ දැවෙනු තැවෙනු ඇත. 

ආලෝකෝ උදපාදී !!!

 

ඇයි  තනියම ඉන්නේ ?

ඇයි  තනියම ඉන්නේ ?

ඇයි බදින්නේ නැත්තේ ?

ඔයා "ගේ" නේද?

ඒකයි  බදින්නේ නැත්තේ 

සමලිංගික අය ඉන්නේ ඔහොම තමා 

ඔය ගෙවල් වල බදින්න බැරිවෙලා ගෙවල් වලටම නාකි වෙලා ඉන්න ගොඩක් නාකි ගෑණු  - පිරිමි මිනිස්සු 

එහෙම වෙලා තියෙන්නේ 

එයාල "ගේ"  

ගෙටම වෙලා තමා ඉන්නේ සදහටම 

හාහ් හාහ් හා ...

අප්පා කොහොමද ඔය මේ ලොකු ගේක තනියම ඉන්නේ 

භය නැද්ද?

අප්පා කොහොමද මේ ගේ අඩුම අතුගාගන්නේවත් 

ලෙඩක් දුකක් හැදුනම කොහොමද කවුද බලන්නේ 

කවුරු හරි ගේන්න මේ "හිස්" ගෙදරට 

ලස්සන කෙල්ලෙක් 

කොල්ලෝ ගැහුවට කමක් නෑ.

අයි අප්පා මේ "හිස්කමේ" ඔහේ ඉන්නේ ???

මට නම් පිස්සු හැදෙයි. 

අරය දාල ගිය නිසා නේද ඔහොම  ඔයා තනියම ඉන්නේ ?

කමක් නෑ කමක් නෑ ...

පුළුවන් තරම් කොල්ලෝ ගහන්න...  කෙල්ලොත් ගහන්න ...

එතකොට ඔය දුක ඇරිලා යයි.

අනේ ඔයාට මොනවද කරන්න බැරි මේ මෙච්චර ලොකු ගෙයක් තියාගෙන 

ඔයා හරි වලත්තයිලු නේහ් ?

පට්ට බඩු කාරයෙක් කියන්නේ මිනිස්සු කොල්ලොත් ගහන කෙල්ලොත් ගහන 

කැම්පස් එකේ ඉන්නවනේ ඉතින් හැන්ඩ්සම් කොල්ලොත් සුපිරි කෑලිත් 

දැන් ඉස්සර වගේ ගොන් බඩු එහෙම නෑ නෙහ් උඹලගේ කැම්පස් එකේ ?

අඩේ  අංශාධිපති කියන්නේ ආනුභාව සම්පන්න තනතුරක් නෙහ්,  නෙහ් ?

ඕනේ එකෙක් එකියක් ගෙන්නගන්න බැරියා අප්පා මේ ගෙදරට...

ඇයි අනේ ඉතින් ඔයා ඔහොම තනියෙන් ඉන්නේ ?

මොකක්ද මේ "හිස්" වැඩකට නැති ජිවිතේ ගෑණියෙක්  නැති 

පිරිමියෙකුට ගෑණියෙක්  නැතිව මොනවා තිබ්බත් වැඩක් නෑ 

පර්සනලිටි එකක් නෑ 

කවුරුත් ගණන් ගන්නේ නෑ 

කවුරුත් ආයතනයක තනතුරක් දෙන්නේ නෑ  

ඉහළට යන්න බෑ 

මිනිස්සු  ලංකරගන්නේ  නෑ 

අඩුම ලෝකෙට පෙන්න හරි හොද ලස්සන කෙල්ලෙක් ගෑණියෙක්  ගේමු මේ "හිස්" ගෙදරට.

පුළුවන් තරම් හොදට සෙක්ස් කරන්න බඩු  ගහන්න එතකොට හරි ඔය දුක නැතිවෙයි 

එතකොට ඔය ගිය එකා නැති පාළුව නැතිවෙලා වෙන එකෙකුට හිත යනවා

 

හරි මම ඔයා කියන දේ කරන්නම්.

ඔය ඔයා කියපු ඔක්කොම ඔයාගේ සිතුවිලි - ඒවා මගේ නෙවේ මම නෙවේ මගේ ආත්මය නෙවේ 

මිනිහෙක් ඉන්න බාහිර විදිහ බලල හිස් කම පේන්නේ ඔයාට - ඒ ඔයාගේ විදිහ 

එහෙම මම ඔයාට ඇගිල්ල දික් කරන මමත් හිතන්නේ ඔය ඔයා හිතන සම්ප්‍රදාය සුචරිතය සාධුත්වය අනුව තමයි.

මේ මගේ විදිහ මේ හිස්කමක් නම්  මම මෙහෙම ඉන්නේ නෑ නේද? 

 හිස්කම වසා ගන්න ඔබ කරන දේ   තමා ඒ මට කිව්වේ 

බොහොම ස්තුතියි.

මේ ඉන්න විදිහ ඔබට පෙනෙන විදිහ මට ආරෝපණය කරන්න යන ඔබගේ කෝනමානය, දෘෂ්ටි විතානය ගැන මට ලොකු සතුටක් තියනවා.

ඒක  ඔබගේ සාධුත්වය. ඔබ හරි 

ඇයි  එහෙම කියන්නේ ?

එතකොට කවුරුත් මට ලංවෙන්නේ  නෑ 

කොල්ලෝ එන්නේ නැද්ද ලංවෙන්න ?

භයයි ලංවෙන්න.

කෙල්ලෝ ලංවෙන්නේ නැද්ද 

මොකුත් ලැබෙන්නේ නෑ මගෙන් එකදෙයක් හැර.

මොනාද නොලැබෙන්නේ ? ලෝකේ නැති දේවල්

ඔයා කාටවත් ලංවෙන්නේ  නැද්ද 

ඔක්කොටොම ලංවෙනවා.  

මොනවත් කරන්නේ නැද්ද 

ඔක්කොම කරනවා ඔයා කිව්ව ඔක්කොමත් එක්ක.

ලෝකේ සෑම  ජිවියෙක්ම තවකෙනෙකුට ලංවෙන්නේ ලාභ ප්‍රයෝජන සම්මාන සත්කාර කිර්ති යසස සැප  හොඳ බලාගෙන. 

නමුත් ඒ කිසිවක් බලාපොරොත්තු නොවෙන තැනක ඇති පහසුව, නිස්කලංකය, ඔබ අත්විදලා ඇති සමහරවිට 

නමුත් ඒ අනවජ්ජ සුඛයත් අත් නොවිදින කෙනෙකුගේ ඇති, ඔබ දකින ඔය "හිස්කම"

නැතිකරන්න ඔබට මට කාට ද කරන්න පුළුවන් දේ ???

මට කිසිවක් මේ ඔබ කියන දෙයක් වැටහෙන්නේ නෑ?

ඔබ දකින ලෝකය, ඔබ ඔය  පතන ලෝකය ඔබ අත්කරගත් දිනෙක ඔබට මා කියන දේ වැටහේවි.

මට මේ ඔබ කියන කිසිම දෙයක් තේරෙන්නේ නෑ 

"ගේ" අය  ටිකක් අමුතුයි නෙහ් .. ටිකක් මානසික ව ඩිප්රේෂන්  වගේ නේ .. මේ ඔයා වගේ ..

ටිකක් රෙස්ට් කරන්න .. ඔයා නිදාගන්නවත් අඩුයි නේ නේහ් ...

අපිටත් ඔහොම තමා අනේ මේ පවුල් ජිවිතේ ප්‍රශ්න තියෙනවා 

වෙලාවකට හොදටෝම අවුල්

 බැන්ද  කියල නිදහසක් නෑ ...

මම පෙරේදත් නුවර යනකොට.. මේ  පාරේ අම්මා කෙනෙක් අතේ හිටිය ගිරවු හයක කුඩුවක්  හයදාහක් දීල නිදහස් කරා 

ආහ්හ් හොදයි නේ මහේ තව යාළුවෙක්  ඔය වැඩේ කරනවා .. මිනිහට හොදටම සල්ලි තියෙනවා ... සල්ලි  දීල ගිරවු, වැවෙන් අල්ලපු මාළු. හොර හරක් .. සත්තු නිදහස් කරනවා. හොදයි ඒ වැඩේ.

කුඩු වෙලා ඉන්න සත්තු සල්ලි දීල නිදහස් කරාට තමන්ගේ හිතෙන්, තමන්ගේ  කුඩුවෙන් නිදහස් වෙන්න පුළුවන්ද ???

 “Can Trump’s War Be Justified? — Empire in Crisis, Media Narratives, and the Politics of Representation”

How the 2026 U.S.–Iran Conflict Reveals the Contradictions of Power and Media Narratives

Dr Manoj Jinadasa
(PhD in Digital Critical Media Studies, Newcastle, UK)
Senior Lecturer and Head, Department of Mass Communication, University of Kelaniya, Kelaniya, Sri Lanka

 

This article examines the 2026 Trump–Iran conflict as more than a geopolitical confrontation, positioning it within broader structures of power, media, and postcolonial critique. Drawing on the theoretical insights of Michel Foucault and Edward Said, it argues that war is not only fought through military force but also produced through discourse, representation, and knowledge systems. By analyzing political divisions, media narratives, and historical patterns of U.S. intervention, the article reveals the contradictions of American hegemony—between democracy and dominance, legality and unilateralism—highlighting a deeper crisis of legitimacy in the contemporary global order.

 

A War Beyond the Battlefield

The 2026 military confrontation between the United States and Iran under President Donald Trump is not merely a geopolitical event; it is a revealing moment in the evolving architecture of global power. While bombs, sanctions, and military rhetoric dominate headlines, the deeper significance of this conflict lies in how it exposes the contradictions of American hegemony—legally, ethically, strategically, and symbolically.

At one level, the war reflects familiar patterns: executive decision-making, claims of national security, and the mobilization of military force in the name of global stability. Yet, at another level, it signals a crisis of legitimacy—one that extends beyond Washington and Tehran into the broader structures of international order, media representation, and knowledge production.

 

Political Division and the Crisis of Democratic Authority

Within the United States, the war has intensified longstanding tensions over the limits of presidential power. Critics, including Congressman Ro Khanna, have argued that the escalation toward Iran bypasses Congress and undermines constitutional norms. Such concerns echo the warnings of legal scholars such as Oona A. Hathaway and Harold Hongju Koh, prominent Yale Law School professors and experts in international law, frequently collaborating on research and legal initiatives, who contend that the absence of legislative authorization renders the conflict legally questionable under both domestic and international law.

However, the issue here is not only legality—it is also what Michel Foucault would describe as the transformation of power. In Discipline and Punish (1977), Foucault famously argued that modern power is not merely repressive but productive; it operates through systems of knowledge, institutions, and discourses that normalize certain actions while marginalizing others. War, in this sense, is not simply declared—it is constructed as necessary through a network of political statements, media narratives, and expert analyses.

The Trump administration’s framing of Iran as a persistent threat can thus be understood as part of a broader “regime of truth”—a discursive formation that legitimizes military action by shaping what is perceived as reality.

 

Strategic Logic or Imperial Repetition?

From a realist perspective, scholars such as Stephen M. Walt and John J. Mearsheimer argue that the war reflects strategic miscalculation. In The Great Delusion (2018), Mearsheimer critiques the project of liberal hegemony, suggesting that efforts to impose democratic values through force often backfire, producing instability rather than order.

Yet realism alone does not fully capture the deeper historical and ideological dimensions of the conflict. For that, one must turn to postcolonial theory—particularly the work of Edward Said.

In Orientalism (1978), Said demonstrates how Western representations of the “Orient” are not neutral descriptions but ideological constructions that serve imperial interests. The Middle East, in this framework, is repeatedly depicted as irrational, dangerous, and in need of control. Such representations do not merely reflect reality—they actively shape it by justifying intervention.

The contemporary portrayal of Iran as an unpredictable and hostile actor fits squarely within this tradition. It is not simply a matter of policy disagreement; rather, it reflects a long-standing discursive pattern in which Western power defines itself in opposition to a constructed “Other.”

 

The Ethics of Violence and the Limits of Just War

Ethical critiques of the war further complicate its justification. Michael Walzer’s Just and Unjust Wars (2006) remains a foundational text in evaluating the morality of armed conflict. Walzer insists that even when war is justified, its conduct must adhere to strict principles of proportionality and civilian protection.

“War is always judged twice,” he writes—“first with reference to the reasons states have for fighting, and second with reference to the means they adopt” (Walzer 2006, p. 21). By this standard, critics argue, the Trump–Iran conflict struggles on both fronts.

Similarly, Martha C. Nussbaum, in Creating Capabilities (2011), shifts the focus from state interests to human well-being. Her capabilities approach emphasizes that political actions must be evaluated in terms of their impact on human dignity and flourishing. War, in this light, represents not only a strategic decision but a moral failure when it undermines basic human capabilities.

 

Media, Representation, and the Production of War

If war is shaped by discourse, then the media becomes a central battlefield.

Western media outlets have largely framed the conflict in terms of escalation, risk, and uncertainty. However, as journalist Nesrine Malik argues, such coverage often simplifies complex realities into emotionally resonant but analytically shallow narratives. She describes this as a “flattening” of political reality—where nuance is sacrificed for immediacy and engagement.

Here again, Foucault’s insights are instructive. The media does not merely report events; it actively participates in the production of knowledge that defines those events. The repetition of certain images, metaphors, and frames—“threat,” “deterrence,” and “security”—creates a discursive environment in which war appears not only rational but inevitable.

From a postcolonial perspective, this process also reproduces hierarchies of representation. Western voices dominate the narrative, while perspectives from the Global South are often marginalized or filtered through Western frameworks. The result is a form of epistemic inequality, where some voices are authorized to speak while others are silenced.

 

Hegemony, Economy, and Invisible Power

Military intervention is only one dimension of American hegemony. Economic power operates through institutions such as the International Monetary Fund and the World Bank, which critics argue function as instruments of global governance aligned with Western interests.

This dimension of power aligns with what postcolonial scholars describe as “neo-colonialism”—a system in which formal political independence coexists with economic dependency. Through mechanisms such as debt, conditional lending, and structural adjustment, states are integrated into a global system that limits their autonomy while reinforcing existing hierarchies.

Andrew J. Bacevich, in Washington Rules (2010), suggests that American global leadership is sustained not only by military force but by a broader institutional framework that normalizes intervention as both necessary and desirable.

 

The Ideological Contradiction of Liberal Power

At the heart of the Trump–Iran conflict lies a deeper contradiction within American foreign policy.

On one hand, the United States presents itself as a defender of democracy, human rights, and international law. On the other hand, its actions often involve unilateral interventions, selective alliances, and the strategic use of force in ways that appear to contradict these principles.

Francis Fukuyama’s vision in The End of History and the Last Man (1992)—that liberal democracy represents the final stage of political development—now appears increasingly tenuous. Instead of a stable liberal order, the world is witnessing renewed conflict, rising authoritarianism, and deepening inequality.

Meanwhile, Samuel P. Huntington’s The Clash of Civilizations (1996) offers an alternative explanation, suggesting that cultural divisions drive global conflict. Yet this framework has been widely criticized for obscuring the role of power, history, and political economy.

Postcolonial theory offers a more compelling lens, emphasizing that global conflicts cannot be understood without acknowledging the enduring legacies of colonialism, imperialism, and unequal development. The U.S.–Iran relationship, shaped in part by the 1953 coup and subsequent decades of intervention, is a case in point.

 

A Crisis of Legitimacy in the Global Order

Taken together, these perspectives suggest that the Trump–Iran war is not an isolated event but part of a broader crisis in the global order.

The convergence of political dissent, academic critique, and media skepticism indicates a growing erosion of trust in the narratives that have traditionally justified U.S. intervention. What is at stake is not only the outcome of a single conflict but the credibility of the system that produces it.

Even defenders of intervention, such as Robert Kagan, an American Columnist, acknowledge that American power is essential for maintaining order. Yet the question remains: what kind of order is being maintained—and at what cost?

 

Conclusion: Power, Knowledge, and the Future of War

The Trump–Iran conflict forces us to confront a fundamental question: how is war made possible?

It is made possible not only through weapons and strategies but through discourses, representations, and systems of knowledge that define what is thinkable and what is permissible. As Michel Foucault reminds us, power and knowledge are inseparable; as Edward Said demonstrates, representation is never neutral.

In this light, the war is not only a political and military event—it is a cultural and epistemic phenomenon, shaped by histories of empire and sustained by contemporary practices of media and governance.

The challenge, then, is not simply to end this war but to rethink the structures that make such wars appear necessary. Until that happens, the cycle of intervention, justification, and critique is likely to continue—producing not stability, but an increasingly fragmented and contested global order.