"කුණුහරුප" කීම  සහ "ඩිසිප්ලින්" (ශික්ෂණය) කිරීම 

මිනිහ පොඩ්ඩක් "ඩිසිප්ලින්" කරල ගත්තහම හරි ...! ඔය වල් ගතිය ඇරිලා යයි එතකොට ටිකක් ශික්ෂණය කරලා ගමු ...

දැන් ඉතින් ඔය  කුණුහරුප ගැන ලියන  කියන එක එහෙම පොඩ්ඩක් නවත්තන්න ... ඔයා අංශාධිපති කෙනෙක් ... තව ඉහළට  යන්න තියෙනවා.. බැරිවෙනවා .. ඔහොම ගියොත්. මිනිස්සු කැමති නෑ ඔහොම කරොත්....

"කුණුහරුප" කීම  සහ "ඩිසිප්ලින්" (ශික්ෂණය) කිරීම 

මිනිහ පොඩ්ඩක් "ඩිසිප්ලින්" කරල ගත්තහම හරි ...! ඔය වල් ගතිය ඇරිලා යයි එතකොට ටිකක් ශික්ෂණය කරලා ගමු ...

දැන් ඉතින් ඔය  කුණුහරුප ගැන ලියන  කියන එක එහෙම පොඩ්ඩක් නවත්තන්න ... ඔයා අංශාධිපති කෙනෙක් ... තව ඉහළට  යන්න තියෙනවා.. බැරිවෙනවා .. ඔහොම ගියොත්. මිනිස්සු කැමති නෑ ඔහොම කරොත්....

1. ආනුභුතික ස්වයං  මානව වංශ විද්‍යාත්මක (Autoethnography) දත්ත පැතිකඩක් 

(අ.) ළමයින් කියනවා ඔයා පංතියේ "කුණුහරුප" කියනවා කියල ... ෆීඩ්බැක් ෆෝම් වලත් තියනවා ... ළමයි කියනවා පීඅර් කරන්න එන්නත් හිතෙන්නේ නෑ  කියලා ...

ඒ මට එංගලන්තේ ඉදන් ආව ගමන් අංශාධිපති කාමරයට කැදවලා අවවාද කරපු හැටි 

(ආ.) දැන් ඉතින් ටිකක් පිළිවෙලකට ඉන්න ... ඔය අනන් මනං වචන එහෙම දැන් ටිකක් කියන එක අඩුකරගන්න .. ඉස්සරහට ලොකු ගමනක් යන්න තියෙනවනේ... ඔය කුණුහරුප එහෙම දැන් කියන්න එපා ලෙක්චර්ස් වල ... ටිකක් කට එහෙම පරෙස්සම් කරගන්න ...

දැන් ඉතින් තරහ ගන්න එපා ඉස්සර වගේ .. මිනිස්සු මොනවා කිව්වත් නෑහුනා වගේ ගොනා  වගේ ගණන් ගන්නේ නැතුව ඉන්න ...

එහෙම කිව්වේ අපේ හාමුදුරුවෝ දෙන්නෙක් එක්කෙනෙක් සරසවියෙම ආචාර්‍ය වරයෙක් .. අනෙක් උන්නහන්සේ  ශාස්ත්‍රපති උපාධියට ඉගෙනගන්න ස්වාමින්වහන්සේ නමක්.

(ඇ.)  මිනිහ ටිකක් "ඩිසිප්ලින්" කරලා ශික්ෂණය කරලා ගත්තම හරි .... එතකොට අපිට ඕනේ තරම් නායකයෝ ඉන්නවනේ ....

එහෙම කිව්වේ ළගදි පත්වුණ සරසවියේ අපේ පීඨ  නායකයෙක් කියලා තමා මගේ මිතුරෙකු  කීවෙ ...

(ඈ.) ... මම මේ කතාකරේ අපි අර මගේ කෙල්ලෙක් ඉන්නවා එම්ෆිල් කරන .. අපි එයාට කොහොම හරි පිඑච්ඩී  එකක් දෙමු ... පුළුවන් නේ ඔයාට ...

මම මේ කතාකරේ අර මගේ ළමයෙක් ඉන්නවා රට ඉදල ඇවිල්ල .. එයාට ජීවත්වෙන්න විදිහක් නෑ .. අංශේ  ඔය මොනා හරි එකක විසිටින් ටිකක් දෙන්න .. බලන්නකෝ ...ලොකු දෙයක් එයාට, කෙල්ලට  ජීවත්වෙන්න විදිහක් නෑ ...

මේ දෙකම යෝජනා කරේ කාලයක් වැඩ කරලා සරසවියෙන් දැන් ගිහින් විශ්‍රාම සුවයෙන් ඉන්න සම්මානිත මහාචාර්‍ය වරු දෙන්නෙක් රටේ ඉතාමත් කීර්තිමත්.

2. උක්ත දත්ත කෙරෙහි අනුරංගනය කරන න්‍යායාත්මක සංරචනය 

භාෂාව සහ සම්මත ඇණවුම් ආශ්‍රිත සම්ප්‍රදායික සන්නිවේදන ව්‍යුහ ම මිනිසාගේ ජිවිතයේ සැබෑ සත්‍යය මනාව තේරුම් ගැනීම් කෙරෙහි බාධා ඇතිකරන ආකාරය මෙහිදී පැහැදිලි කරනු ලැබේ.

මිෂෙල් ෆූකෝගේ (Michel Foucault) දෘෂ්ටිකෝණයකින් මෙම කරුණු විමසා බලන විට පෙනී යන්නේ, "නිවැරදිව හැසිරීම", වාචික සංයමය සහ හැඟීම් මර්දනය කිරීම වැනි සාමාන්‍ය උපදෙස්, හුදු යහපත් සදාචාරාත්මක මගපෙන්වීම් නොවන බවයි. ඒ වෙනුවට, ඒවා පුද්ගලයා ස්වයං-නිරීක්ෂණයට ලක්කරන "විනයානුකූල බලයේ" (Disciplinary power) තාක්ෂණික ක්‍රමවේදයන් ලෙස සැලකිය හැකිය. ෆූකෝ ඔහුගේ Discipline and Punish (විනය හා දඬුවම) කෘතියේ තර්ක කරන පරිදි, "දෘශ්‍යමාන වීමේ කලාපයකට යටත් වූවෙක්... තමාම තමාගේ යටත්භාවයේ මූලධර්මය බවට පත් වේ." (පිටු. 202-203). භාෂාව, කෝපය සහ හැසිරීම පාලනය කිරීමට සිංහල සංස්කෘතිය තුළ නිරන්තරයෙන් දෙනු ලබන විධානයන් ක්‍රියාත්මක වන්නේ හරියටම මෙවැනි දෘශ්‍යමාන කලාපයක් තුළය. එමගින් පුද්ගලයා, අන් අයගේ විනිශ්චයට ලක්වනු ඇතැයි යන පූර්ව නිගමනය මත පදනම්ව බලය ස්වයං-නියාමනය කරගැනීමට පෙළඹේ. මෙහිදී "උපදෙස්" ලෙස පෙනෙන්නට තිබෙන්නේ ඇත්ත වශයෙන්ම පුද්ගලයා විනයානුකූල, තේරුම් ගත හැකි සහ ආයතනිකව පිළිගත හැකි ව්‍යාජ පුද්ගලයෙකු, රංගන ශිල්පියෙකු (නළුවෙකු) ලෙස ප්‍රතිනිර්මාණය කරන යාන්ත්‍රණයකි.

මෙහි අභ්‍යන්තරයේ සැඟවී ඇති දෙයක් මහාචාර්‍ය  ගණනාථ ඔබේසේකර දක්වයි; එනම් අපේ රටවල "ලැජ්ජාව" සහ "භිය"  (ඔබේසේකර,1984) සදාචාරාත්මක සංස්කෘතික ශිෂ්ඨ මෙවලම් ලෙස ගනිමින් පාලකයා භාෂාවේ සහ චර්යාවේ බොහෝ දේ පාලනය කරන්නේ පාලිතයා හිලෑ කරගනිමින් අඩම්තේට්ටමට පත්කිරීමටය. එය අප රටවල  පාලකයා සමාජයේ අනෙක් වැඩකරන ශ්‍රමිකයින්ගෙන් වෙනකොට සුවිශේෂ කොටසක් ලෙස සමාජයේ වැන්ජබිමට සකස් කරන කේන්ද්‍රීය සංස්කෘතික සන්නිවේදන දුෂිත බල ප්‍රක්ෂේපණයකි.

මෙම විනයානුකූල පාලන තන්ත්‍රය ක්‍රියාත්මක වන්නේ ෆූකෝ "යටහත් සිරුරු" (Docile bodies) ලෙස හඳුන්වන දේ නිෂ්පාදනය කිරීමෙනි. එනම් පුද්ගලයා "යටත් කරනු ලබන, භාවිතයට ගන්නා, පරිවර්තනය කරන සහ වැඩිදියුණු කරනු ලබන" විෂය පථයක් බවට පත්වීමකි (පිටුව 136) මෙහිදී වන්නේ. මෙය "සාමාන්‍යභාවයේ විනිශ්චයකරුවන් සෑම තැනකම සිටින" (පිටුව 304) ආකාරයේ සර්වව්‍යාපී සාමාන්‍යකරණ ක්‍රියාවලියක් ඔස්සේ සිදු වේ. ස්වාමීන් වහන්සේලා, අංශාධිපතිවරුන්,  මහාචාර්යවරුන් සහ ජ්‍යෙෂ්ඨ විද්වතුන් වැනි චරිත හැසිරීම් නියාමනය කරන බලධාරීන් ලෙස ක්‍රියා කරමින්, ඔවුහු ගෞරවනීයත්වය, නායකත්වය සහ බුද්ධිමය නීත්‍යානුකූලභාවයේ සීමාවන් නිර්වචනය කරති. එමෙන්ම, පෞද්ගලික සබඳතා භාවිතයෙන්  උපාධි, තනතුරු හෝ අවස්ථා ලබාදෙන අවිධිමත් අනුග්‍රාහකත්වයන් (Patronage) පෙන්වා දෙන්නේ බලය යනු මර්දනකාරී දෙයක්ම පමණක් නොවන බවයි. බලය යනු නිෂ්පාදනයකි; එය "යථාර්ථය සහ සත්‍යයේ චාරිත්‍රයන් නිෂ්පාදනය කරයි" (පිටුව 194). ඒ අනුව, ශාස්ත්‍රීය කුසලතාව, අධිකාරිය සහ පැවැත්ම පවා තීරණය වන්නේ මෙම බල පරිපථ තුළ වන අතර, එහිදී ආයතනික අපේක්ෂාවන් සමඟ අනුගත වීම පැවැත්ම සඳහා අත්‍යවශ්‍ය කොන්දේසියක් බවට පත් වේ.

මෙම පශ්චාත් යටත් විජිත ආයතනික සන්දර්භය තුළ, ඉහත කී ගතිකයෝ "ප්‍රදර්ශනාත්මක දෘශ්‍යමාන භාවයකින්" (Performative visibility) යුත් සර්ව-නිරීක්ෂණාගාර (Panoptic) පාලන තන්ත්‍රයකින් උච්චස්ථානයට පත්වෙති. එහිදී පිළිගැනීමක් ලැබීම සඳහා පුද්ගලයන් නිරන්තරයෙන් තමන් විනයානුකූල, ගෞරවනීය සහ අධිකාරී සම්පන්න අයෙකු ලෙස වේදිකාගත කළ යුතුය. ෆූකෝ පෙන්වා දෙන පරිදි, "පැනොප්ටිකෝනය" (Panopticon) ක්‍රියාත්මක වන්නේ පුද්ගලයා ස්ථිරවම දෘශ්‍යමාන තත්ත්වයක තැබීමෙනි (පිටුව 201). එමෙන්ම බලය යනු "හිමිකර ගන්නා දෙයක් නොව ක්‍රියාවට නංවන දෙයක්" (පිටුව 26) වන අතර, එය හුදෙක් නිල ධූරාවලිය තුළ පමණක් නොව එදිනෙදා අන්තර්ක්‍රියා තුළ සංසරණය වේ. එබැවින් ශ්‍රී ලාංකීය ශාස්ත්‍රීය සංස්කෘතිය තුළ දක්නට ලැබෙන "අතිශයෝක්ති පූර්ණ" නායකත්ව ප්‍රදර්ශනයන් හුදු ව්‍යාජත්වයක් ලෙස නොව, ඓතිහාසිකව තැන්පත් වී ඇති නිරීක්ෂණ, සාමාන්‍යකරණය කරණ ලද, සහ පශ්චාත් යටත් විජිත අධිකාරී පාලන තන්ත්‍රයන්හි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස වටහා ගත යුතුය. මෙම අර්ථයෙන් ගත් කල, ආයතනික ක්‍රියාකාරීන් හුදෙක් රඟපෑමක් නොකරයි, එය ඔවුන් ඇසුරු කරන ලද ඔවුන්ගේ පෙරටුගාමී ජේෂ්ඨ නියමුවරුන් විසින් අනුදක්නා ලද, මොවුන්ගේ සම මස් නහර ඇට තුලට වැද සදාකල් ජානගත ව ඇති පරාධීන පශ්චාත් -යටත්විජිත මනෝ මුලික බල වියමනකි; දෘශ්‍යමානභාවය, අනුගත වීම සහ උපායමාර්ගික ස්වයං-ඉදිරිපත් කිරීම මගින් බලය තීරණය වන තත්ත්වයක් තුළ, නීත්‍යානුකූලභාවය ලබා ගැනීම සඳහා එවැනි භූමිකාවන් රඟපෑමට ඔවුන්ට බල කෙරී ඇත.

3. භාෂාව, බලය සහ ප්‍රතිරෝධය: සම්ප්‍රදායික සන්නිවේදනයෙන් ඔබ්බට ගිය අසභ්‍ය වචන භාවිතයේ දේශපාලනික සහ මනෝවිද්‍යාත්මක භූමිකාව.

පළමුව, භාෂාව සහ සමාජ ව්‍යුහය පුද්ගල නිදහස සීමා කරන ආකාරය පිළිබඳව ජැක් ලැකාන් (Jacques Lacan), මයිකල් ෆූකෝ (Michel Foucault)

සහ මාටින් හෛඩගර් (Martin Heidegger) ප්‍රබල මතවාද ඉදිරිපත් කරති. ජැක්  ලකාන්  ඔහුගේ Écrits: A Selection (1966) කෘතියේ පෙන්වා දෙන්නේ "මිනිසා භාෂාව තුළ උපත ලබන" බවත්, එමඟින් නිර්මාණය වන 'සංකේතාත්මක පද්ධතිය' (Symbolic Order) තුළ සැබෑ ආත්මය (The Real) සැඟවී යන බවත්ය. මයිකල් ෆූකෝ සිය The Order of Things (1966) කෘතිය මගින් තර්ක කරන්නේ, සමාජය විසින් ස්ථාපිත කරන ලද දැනුම සහ සම්මුතීන් (Discourse) ඔස්සේ පුද්ගලයා පාලනය වන බවයි. එහිදී ඔහු පවසන්නේ, "මිනිසා යනු මෑතකදී නිර්මාණය වූ වස්තුවක්" (p. 387) වන අතර, එය පවතින දැනුමේ ව්‍යුහය අනුව වෙනස් වන බවයි. මාටින් හෛඩගර් ඔහුගේ Being and Time (1927) කෘතියේ 27 වන කොටසේ සඳහන් කරන්නේ, පුද්ගලයා සමාජයේ පොදු මතය හෙවත් "The They" (Das Man) තුළ අතරමං වන බවයි. මාටින් හෛඩගර්ට අනුව, "සෑම කෙනෙකුම අනෙකා වන අතර, කිසිවෙකු තමා නොවේ" (p. 165) යන තත්ත්වය නිසා ජීවිතයේ සැබෑ අර්ථය (Authenticity) ගිලිහී යයි.

දෙවනුව, "අසභ්‍ය" යැයි සම්මත භාෂාව භාවිත කිරීම මඟින් පවතින සමාජ මර්දනයන් බිඳ දැමිය හැකි බව ස්ටීවන් පින්කර් (Steven Pinker), හර්බට් මාකියුස් (Herbert Marcuse) සහ සිග්මන්ඩ් ෆ්‍රොයිඩ් (Sigmund Freud)විග්‍රහ කරති. ස්ටීවන් පින්කර්  සිය The Stuff of Thought (2007) කෘතියේ 7 වන පරිච්ඡේදයේ පවසන්නේ, කුණුහරුප/ අසභ්‍ය වචන යනු මොළයේ චිත්තවේගීය මධ්‍යස්ථානය හා බැඳුණු "චිත්තවේගීය අවියක්" බවයි. හර්බර්ට් මකියුස්  ඔහුගේ An Essay on Liberation (1969) කෘතියේ පෙන්වා දෙන්නේ, සම්ප්‍රදායික භාෂාව පාලක පන්තියේ අවශ්‍යතා ඉටු කරන බැවින්, කුණුහරුප/අසභ්‍ය වචන භාවිතය යනු "පවතින ක්‍රමයට එරෙහිව කරන සංකේතාත්මක කැරැල්ලක්" (pp. 35-36) බවයි. එසේම සිග්මන්ඩ් ෆ්‍රොයිඩ්ගේ Jokes and Their Relation to the Unconscious (1905) කෘතියට අනුව, කුණුහරුප/ අසභ්‍ය වචන සහ විහිළු යනු සමාජය විසින් මර්දනය කර ඇති ලිංගික හා ප්‍රචණ්ඩකාරී ආශාවන් මුදා හරින "ආරක්ෂක කපාටයකි".

මෙම සියලු විද්වත් මතවාදයන්හි සාරාංශය වන්නේ භාෂාව සහ සමාජ සම්මුතීන් යනු මිනිසාගේ සැබෑ පැවැත්ම වසං කරන තිරයක් බඳු බවයි. ලැකාන්, ෆූකෝ සහ හෛඩගර් පෙන්වා දෙන පරිදි සම්ප්‍රදායික සන්නිවේදනය පුද්ගලයාගේ ස්වයං-අවබෝධය අවහිර කරන අතර, පින්කර් සහ මාකියුස් පෙන්වා දෙන පරිදි 'අසභ්‍ය' ලෙස ලේබල් කරන ලද භාෂාව එම බාධක බිඳදමා වඩාත් සෘජු හා අව්‍යාජ සත්‍යයක් ප්‍රකාශ කිරීමට මඟ පාදයි. මේ අනුව, ජීවිතයේ සැබෑ අර්ථය සොයා යාම යනු හුදෙක් පවතින සමාජ රාමුවට අනුගත වීම නොව, එම ව්‍යුහයන්ගෙන් ඔබබට ගිය විචාරාත්මක සහ ස්වාධීන ගවේෂණයකි.

4. ශාස්ත්‍රීය පරිහානිය සහ බල ව්‍යුහය පිළිබඳ විවේචනාත්මක නිගමනය

ශ්‍රී ලංකාවේ විශ්වවිද්‍යාල පද්ධතිය, විශේෂයෙන්ම මානව ශාස්ත්‍ර හා සමාජ විද්‍යා පීඨයන් අද වන විට බරපතල පරිහානියකට ලක්ව ඇත්තේ ඉහත කී "ප්‍රදර්ශනාත්මක විනය" සහ "ව්‍යාජ ශිෂ්ටාචාරය" මත පදනම් වූ බල අරගලය හේතුවෙනි. එමනිසා අප රටේ සමාජය සහ සංස්කෘතිය පිළිබද විද්‍යාත්මක සහ විෂයබද්ධ කියවීම් වෙනුවට මනමෝහනිය, භාවාතිශය සහ බල කේන්ද්‍රීය ප්‍රකාශන සහ ව්‍යාජ පුස් දැනුමක් බිහිවන්නේ  - එම දැනුම සහ අප ජීවත්වෙන සමාජය අතර ඇති හිඩැස (පරතරය) බොහෝ වැඩිවන අන්දමටය. එමනිසා මානව ශාස්ත්‍ර සහ සමාජීය විද්‍යාවන් අපරටවල හුදෙක් නිෂ්පල දැනුමක්, ව්‍යාජ සාත්තර කීමක් දෝ හෝ වී ඇති සෙයක් ද පෙනේ. එනම් අප කරන දේ සහ අප උගන ගන්නා දේ අතර පරතරය එන්න එන්න වැඩිවීමත්, අපගේ සැබෑ ජිවිතයේ ප්‍රශ්න වලට මානව ශාස්ත්‍ර සහ සමාජීය විද්‍යාවන්ගෙන් ගන්නා දැනුම අතර පලදායි ප්‍රතිපල විරහිත, නිෂ්පල බවක් ඇතිවන්නේ අප සත්‍යය ආමන්ත්‍රණය නොකර ව්‍යාජය, බොරුව,මිත්‍යාව අධි-ශෝභන මානයකින් අනුන් ඉදිරියේ ප්‍රදර්ශනාත්මක ව රංග දක්වන නළුවන් (ජෝකර්) පිරිසක් බවට පත්ව ඇති නිසාය. මෙහිදී බොහෝ විද්වතුන් සමාජය සහ සිය සේවාදායකයන් ඉදිරියේ පෙනී සිටින්නේ අතිශය විනයගරුක, ගුණගරුක සහ උසස් ශාස්ත්‍රීය පෞරුෂයන් ලෙසය. එහෙත්, මෙම "සංවරශීලී භාෂාව" සහ "ශිෂ්ට සම්පන්න හැසිරීම" යනු පශ්චාත් -යටත්විජිත පීඩනයේ කාලාන්තරයක් තිස්සේ නියුතු ශ්‍රී ලංකාව වැනි රටවල, හුදෙක් ආයතනික ධූරාවලියේ ඉහළටම යාම සඳහා භාවිත කරන වෙස්මුහුණක් පමණි; එනම් අපොහනාත්මක ව තර්ක කරන විට, මේ සංදර්භයෙන් ඇඟවුම් කරන්නේ, අප භාවිත කරන සභ්‍ය ශික්ෂිත සුදු සදාචාරාත්මක " හොඳ" නමැති ලේබල් කරන ලද සංවර භාෂාවේ, කයේ, ශරීරයේ එළියට  ලෝකයට පෙන්වන (ප්‍රදර්ශ්නාත්මකව පෙන්වන) සුපිළිපන් ශුද්ධ භාවය සහ  මොවුන්ගේ අභ්‍යන්තර චර්යාව අතර වන සහ-සම්බන්ධය ගත්විට, එය, මේ වන විට ලාංකේය සාමාජයේ බරපතල උභතෝකෝටිකයකට ( දෙකෙන් කෝකද නිවැරදි/ සත්‍යය ) පත්ව තිබේ.

මෙම ක්‍රියාවලිය තුළ සිදුවන ප්‍රධානතම හානිය නම්, බුද්ධිමතුන් යැයි කියාගන්නා පිරිස බලය අත්පත් කරගැනීම සඳහා එකිනෙකා රවටමින්, උසස් චරිත රඟපාමින්, අනුන් පාලනය කිරීමේ පටු අරමුණක නිරත වීමයි. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස:

1. විවේචනාත්මක චින්තනය අභාවයට යාම: සමාජය, භාෂාව, සංස්කෘතිය සහ බල පද්ධතීන් මෙලෙස අක්‍රිය වී ඇත්තේ මන්දැයි යන්න පිළිබඳ ගැඹුරු "ව්‍යාධිවේදික" (Pathological) විශ්ලේෂණයක නිරත වීමට මෙම විද්වතුන් අපොහොසත් වී ඇත.

2. ප්‍රදර්ශනාත්මක සංස්කෘතිය: සමාජයේ උසස් භූමිකා සහ තනතුරු හෙබවීම සඳහා වාචික සංයමය සහ සංස්කෘතික පෙනුම ප්‍රදර්ශනය කිරීම ප්‍රමාණවත් යැයි යන මතය තහවුරු වී ඇත.

3. නිර්මාණශීලීත්වයේ බිඳවැටීම: සැබෑ මානුෂීය ගුණාංග, අවංකභාවය සහ සදාචාරය මත පදනම් වූ ඵලදායී සමාජයක් ගොඩනැගීමට අවශ්‍ය බුද්ධිමය මගපෙන්වීම මෙම පද්ධතිය තුළින් ගිලිහී ගොස් ඇත.

මගේ සමස්ත විශ්ලේෂණයේ මූලික තර්කය සහ නිගමනය වන්නේ මෙයයි: අපේ රටේ සමස්ත බල පද්ධතියම අමානුෂික සහ අකර්මන්‍ය තත්ත්වයට පත්ව ඇත්තේ, සැබෑ ශාස්ත්‍රීය ගවේෂණය වෙනුවට බලය සහ තනතුරු ලබාගැනීම උදෙසා කෙරෙන මෙම ප්‍රදර්ශනාත්මක, ශෝභමාන  "ව්‍යාජ විනයානුකූල රංගනය" (Performative Discipline) ආයතනික සංස්කෘතියේ පදනම බවට පත්ව ඇති බැවිනි. මේ පිළිබඳව දැඩි විවේචනාත්මක ස්වයං-නිරීක්ෂණයක නිරත නොවන තාක් කල්, වඩාත් සදාචාරාත්මක සහ අවංක සමාජයක් නිර්මාණය කිරීම සිහිනයක් පමණක් වනු ඇත.

ආශ්‍රේය කෘති 

Bourdieu, P. (1991). Language and symbolic power. Polity Press.

Butler, J. (1997). Excitable speech: A politics of the performative. Routledge.

Ellis, C. (2004). The ethnographic I: A methodological novel about autoethnography. AltaMira Press.

Ellis, C., Adams, T. E., & Bochner, A. P. (2011). Autoethnography: An overview. Forum: Qualitative Social Research, 12(1). https://doi.org/10.17169/fqs-12.1.1589

Foucault, M. (1966). The order of things: An archaeology of the human sciences. Pantheon Books.

Foucault, M. (1977). Discipline and punish: The birth of the prison (A. Sheridan, Trans.). Pantheon Books.

Freud, S. (1905). Jokes and their relation to the unconscious (The Standard Edition of the Complete Psychological Works of Sigmund Freud, Vol. VIII). Hogarth Press.

Heidegger, M. (1927). Being and time (J. Macquarrie & E. Robinson, Trans.). Harper & Row.

Lacan, J. (1966). Écrits: A selection (A. Sheridan, Trans.). W. W. Norton & Company.

Marcuse, H. (1969). An essay on liberation. Beacon Press.

Obeyesekere, G. (1984). The cult of the goddess Pattini. University of Chicago Press.

Pinker, S. (2007). The stuff of thought: Language as a window into human nature. Viking Penguin.